per aä

Moderator: yuti

per aä

Berichtdoor sennefer » Ma Mei 14, 2012 11:47 pm

Betreft: "per-aä" in een cartouche.
Het begrip 'farao', de vergriekste vorm van 'per-aä', wordt (pas) vanaf het Nieuwe Rijk gebruikt. Met 'het Grote Huis' wist iedereen meteen wie/wat werd bedoeld, precies zoals in onze tijd, wanneer gezegd wordt "Het Witte Huis maakt bekend ..." en "Den Haag is het niet eens over ..." enz.
Met 'het Grote Huis' wordt, zo lees je wel, wordt omzeild de koning met zijn naam aan te spreken. Dit zou te persoonlijk zijn, heel ongepast.
Alleen op wanden van Ptolemaeïsche tempels ben ik dergelijke 'per-aä'-cartouches tegengekomen. Waarom naamloze cartouches?
Een verklaring (!) zou zijn dat in de Griekse (en Romeinse) tijd koningen/heersers elkaar zo snel opvolgden, dat het onzeker was hoelang een heerser aan de macht zou blijven en dat men daarom gemakshalve op tempelwanden 'per-aä' aanbracht i.p.v. steeds een naam te moeten wijzigen. Sluitend vind ik die verklaring beslist niet, integendeel, want in alle
perioden van de Egyptische geschiedenis werd de naam van de heerser wél in cartouches geschreven, óók in de Griekse en de Romeinse tijd zijn daar legio voorbeelden van.
Wie weet hier meer van?
sennefer
 
Berichten: 1
Geregistreerd: Di Mei 08, 2012 12:47 am

Re: per aä

Berichtdoor Philip Arrhidaeus » Di Mei 15, 2012 1:14 pm

Dag Sennefer, welkom op Per Kemet.

Sennefer schreef:
Alleen op wanden van Ptolemaeïsche tempels ben ik dergelijke 'per-aä'-cartouches tegengekomen. Waarom naamloze cartouches?
Een verklaring (!) zou zijn dat in de Griekse (en Romeinse) tijd koningen/heersers elkaar zo snel opvolgden, dat het onzeker was hoelang een heerser aan de macht zou blijven en dat men daarom gemakshalve op tempelwanden 'per-aä' aanbracht i.p.v. steeds een naam te moeten wijzigen. Sluitend vind ik die verklaring beslist niet …


Inderdaad, ik vind dat ook maar een deel van de uitleg.

Ik had toevallig gisteren een postje gemaakt over het tempeltje te Deir el Shelwit, en daar bevindt zich een ingangspoort met de namen van Galba en Otho.
viewtopic.php?f=14&t=2810
Galba regeerde ongeveer zeven maanden, Otho ongeveer 3 maanden. Dat betekent – althans in dit geval – dat de verantwoordelijken voor de decoratie behoorlijk goed op de hoogte waren.
Anderzijds … als je weer naar deze poort kijkt zijn er ook de namen op te vinden van Vespasianus en Domitianus. Waar zijn dan Vitellius en Titus gebleven (die langer dan Galba en Otho tussen die vier Keizers in regeerden)?
Lag die decoratie dan net even stil? Of geraakte de nieuwe Keizersnaam deze keer niet op zijn bestemming? Of werd hij gewoon niet doorgegeven?

Hieronder een voorbeeld van het gebruik van de cartouche met pr-aa (hiërogliefen O1 ‘huis’en O29 ‘groot’), te zien links van de ingang van het tempeltje te Deir el Shelwit.
Afbeelding

Over de blanco cartouches in Romeinse èn in Ptolemaeïsche tijd is hier, in een oudere berichtenreeks, uitstekende commentaar te vinden van forumlid Abusir:
Boeiend is de uitleg over de cartouche van Augustus.
viewtopic.php?f=14&t=897

Maar moet er onderscheid gemaakt worden tussen blanco cartouches en cartouches met per-aa in vermeld?
- Nee, wanneer je er van uitgaat dat zowel het invullen van‘per-aa’, als de blanco cartouche op zich, allebei voldoende aanduiding waren voor ‘de koning’.
- Ja, wanneer een blanco cartouche kan betekenen dat er onzekerheid was over de heerser, zodat de naam later ingevuld kan worden … en de aanduiding per-aa gebruikt werd om het koningsidee weer te geven.

Toch wordt in verschillende literatuur een blanco cartouche gebruikt om te dateren naar een onstabiele periode, zoals ik onlangs in een postje schreef over de zodiac van Dendera. Sylvie Cauville schrijft in ‘Le Zodiaque d’Osiris’ over die blanco cartouches te Dendera (vrije vertaling) :
" Tussen 51 v.Chr. [jaar waarin Ptolemaeus XII sterft] en de daaropvolgende regering van de laatste Koningin van Egypte met haar zoon [Cleopatra VII en Caesarion (Ptolemaeus XV) in 43 v.Chr.], zijn de Koninklijke cartouches in het hele land blanco gebleven; dit is het geval in Dendera en in de Osiriskapellen waar de Zodiac vandaan komt. Dit beroemde reliëf dateert dus onmiskenbaar uit deze periode. ”

Dus wordt een blanco cartouche toch wel eens gebruikt om te dateren.
Gebruikers-avatar
Philip Arrhidaeus
Site Admin
 
Berichten: 6386
Geregistreerd: Do Mrt 23, 2006 3:16 pm
Woonplaats: Vlaanderen

Re: per aä

Berichtdoor Philip Arrhidaeus » Wo Mei 16, 2012 3:16 pm

Een mooi voorbeeld van het gebruik van een blanco cartouche als aanduiding van 'de koning', is dit: een 'castagnette' waarop twee cartouches, met boven de ene: 'heer der kronen' en boven de andere: 'heer van beide landen'.

Deze 'klapper' van 15 cm lang in ivoor komt uit Tanis en is waarschijnlijk uit de Ramessiede tijd.

( gezien op de tentoonstelling Pharaon in Valenciennes
viewtopic.php?f=25&t=916
en te bekijken in het tentoonstellingsboek 'Pharaon'
http://www.amazon.fr/Pharaon-IMA/dp/208 ... 157&sr=8-4 )

Als iemand nog voorbeelden weet, graag !

Afbeelding
Gebruikers-avatar
Philip Arrhidaeus
Site Admin
 
Berichten: 6386
Geregistreerd: Do Mrt 23, 2006 3:16 pm
Woonplaats: Vlaanderen


Terug naar Ptolemaeïsche en Romeinse perioden

Wie is er online?

Gebruikers in dit forum: Geen geregistreerde gebruikers en 1 gast

cron