Het Serapeum en het Iseum te Saqqara

Moderator: yuti

Het Serapeum en het Iseum te Saqqara

Berichtdoor Philip Arrhidaeus » Zo Dec 02, 2007 9:50 pm

Het Serapeum in Saqqara kwam hier op het forum al af en toe eens ter sprake. Van Jef hoorden we dat dit momenteel niet toegankelijk is.

http://www.touregypt.net/featurestories/serapeum.htm
http://www.egyptarchive.co.uk/html/saqq ... bs_55.html

Verder werd het Serapeum te Saqqara op ons forum al vermeld in:

- een post van Anneke, in verband met de mogelijke begraafplaats van prins Khaemwaset
viewtopic.php?t=287&mforum=prkmthetegyptef

- de bijdrage van Abusir, waar je het wedervaren van de Apis-stier kon lezen in tijdens de Perzische overheersing, de Ptolemaeïsche tijd en tijdens de Romeinse overheersing
viewtopic.php?t=846&mforum=prkmthetegyptef

- een opmerking van Malfliet over de Apis stier en de Perziche overheersing
viewtopic.php?t=278&mforum=prkmthetegyptef

- een berichtje van mij waar de stichting van Amenhotep III van het Serapeum terloops vermeld werd (en een speculatieve reden hiervoor)
viewtopic.php?t=348&mforum=prkmthetegyptef

Was de verering van de Apis-stier dan begonnen met de eerste graven onder Amenhotep III? Nee … Apis is gekend vanaf de Eerste Dynastie: mogelijk reeds afgebeeld in connectie met koning Aha uit de eerste dynastie. *** En op de Steen van Palermo wordt Apis hoogstwaarschijnlijk vermeld vanaf de regering van Den.

Waar werd de Apis-stier dan begraven voor de regeringsperiode van Amenhotep III? Een mogelijke locatie: de galerijen onder de trappenpiramide van Netjerichet te Saqqara.
Een andere mogelijkheid is dat de Apis-stieren deels opgegeten werden en de overblijfselen begraven binnen de tempelmuren van Ptah.

Dit laatste idee is nog zo gek niet want in verschillende Apis tombes zijn grote kruiken gevonden waarin asse en verbrande beenderen. Andere teruggevonden begravingen bleken onvolledig. Misschien hebben de Kannibalenspreuken in de Piramideteksten hier iets mee te maken? viewtopic.php?t=89&mforum=prkmthetegyptef

Wat wij nu heden ten dage het Serapeum noemen is het geheel van tombes die voorzien werden voor de Apis-stier.

Er zijn duidelijk drie fasen in de aanleg van tombes voor de Apis-stieren:

1) Niet zo ver van de huidige ingang van het grote bekende ondergrondse Serapeum werden de eerste dieren begraven in afzonderlijke tombes. De vroegste tombes die gekend zijn dateren dus uit de tijd van Amenhotep III en IV/Echnaton en bestonden uit een trap naar een platform waarop een met reliëfs versierde kapel stond, met daaronder een grafkamer waarvan de muren voor de eerste keer tijdens de regering van Horemheb beschilderd werden.

2) Tijdens de regering van Ramses II – onder supervisie van Khaemwaset, die ook al ingestaan had voor enkele vorige begravingen in afzonderlijke tombes - werd in de nabijheid van die vroegere tombes begin gemaakt van catacomben (68 meter lang) waarin verschillende Apis-stieren konden begraven worden. Boven deze catacomben werd een cultusruimte gebouwd.
Deze catacomben werden gebruikt tot in de regering van Psammetichus I. Mariette vond de stenen die de toegang tot de laatste Apis tombe blokkeerden nog op hun plaats, behalve een gat gemaakt door grafrovers. (Er was in dezelfde ruimte ook een Apis-stier tijdens de regering van Taharqa begraven.)

3) Met de grote bekende ondergrondse catacomben (lengte bijna 200 meter) werd begonnen onder de regering van Psammetichus I (26ste dynastie). De oorspronkelijke ingang bevond zich in het vroegere complex.
- Voor de begraving van de tweede Apis-stier tijdens de regering van Ahmose II werd voor het eerst een stenen sarcofaag gebruikt.
- De grote ingang werd geconstrueerd onder Darius I.
- Tijdens de 30ste dynastie werd door Nectanebo I als toegangsweg (met trappen naar het hoger gelegen woestijnplateau) een sfinxenallee van 3 km (of 5, naargelang de bron) aangelegd richting Memphis. Mariette vond langs de sfinxenallee onder meer deze kalkstenen beeltenis van de Apis-stier, nu in het Louvre, N 390 http://commons.wikimedia.org/wiki/Image ... 020068.jpg ) Nectanebo bouwde (of vergrootte de cultusruimte tot) een tempel boven de catacomben.
- In de Ptolemaeïsche periode werd de gang van het ondergrondse complex verder uitgehakt en verderop een afzonderlijk gedeelte voorzien met ruimtes voor nog dertien Apis-stieren. Voor de tempel werd een ronde ruimte voorzien, afgelijnd met elf standbeelden van Griekse filosofen en schrijvers.

Er zijn, noch in het Serapeum, noch in de omgeving, noch in literatuur sporen gevonden van latere begravingen in Romeinse tijd van Apis-stieren (In tegenstelling tot de Buchis-stier van Armant, vermeld in een post van Ancheperoere viewtopic.php?t=1030&mforum=prkmthetegyptef )

Nectanebo II voor Apis met mensenlichaam. Louvre N 423:
Afbeelding

Het Iseum dat zich op een kilometer ten noordoosten van het Serapeum bevindt, bevatte de begravingen van de moederkoeien van de Apis-stieren.
In houten lijkkisten of stenen sarcofagen werden ze begraven in een catacombe die qua structuur doet denken aan de eerdere catacombe van de Apis-stieren.
Een andere dichtbijgelegen structuur bevat mogelijk drie begravingen.
Er zijn geen bewijzen van begravingen voor de regering van Ahmose II (26ste dynastie) en ook geen na de Ptolemaeïsche tijd.

. . . . . . . . . .


*** Volgens Aidon Dodson ‘Bull Cults’ in ‘Divine Creatures’ (2005), Edited by Salima Ikram, p.72: een inscriptie op een kom welke zich voorheen bevond in de Michaelides collectie, waar Horus Aha vermeld wordt naast Apis.
Volgens Toby Wilkinson in ‘Early Dynastic Egypt’ (1999, 2001), p. 281: een ivoren label van Aha uit Abydos waar in het tweede register een stier staat afgebeeld binnen een omheining (Petrie ‘Royal Tombs of the Earliest Dynasties, II, London, EEF, Memoir 21 (1901), pl. IIIA.5). De stier wordt niet genoemd op het label en Wilkinson geeft de voorkeur aan een connectie met een stierencultus in Buto. (Daarvoor verwijst hij naar T. von der Way ‘Tell el-Fara’in, Buto 4. Bericht’, MDAIK 45: 275-307, p.285)
Gebruikers-avatar
Philip Arrhidaeus
Site Admin
 
Berichten: 6379
Geregistreerd: Do Mrt 23, 2006 3:16 pm
Woonplaats: Vlaanderen

Re: Het Serapeum en het Iseum te Saqqara

Berichtdoor Philip Arrhidaeus » Wo Jan 08, 2014 5:50 pm

Ik schreef bij de foto hierboven: "Nectanebo II voor Apis met mensenlichaam. Louvre N 423"
Hieronder wordt Apis ook op die manier voorgesteld,
Louvre N413: Le chef libyen Padiiset, un fils du roi et le fils de Padiiset, grand prêtre de Ptah, en adoration devant le taureau Apis, an 28 de Chechonq III, 22e dynastie.
http://cartelen.louvre.fr/cartelen/visi ... tice=27866

Afbeelding

..............................................................................

In het Louvre is ook deze stèle te zien: N421-74, IM3008
http://www.photo.rmn.fr/cf/htm/CSearchZ ... 6NU0HTCW2M

Een Apis met een dekentje over de rug, een zwarte kop en zwarte lijnen over het lichaam.
Er staan twee obelisken en een piramide/piramidion op de stèle. Deze stèle komt uit het Serapeum van Sakkara. Betekent dit dat deze architecturale kenmerken ook bij het Serapeum te zien waren?

Afbeelding

Een reconstructie in 'L'Egypte Restituée', Tome 3, Sites, temples et pyramides de Moyenne et Basse Egypte, Aufrère et Golvin, Editions Errance, Paris 1997, laat dit niet zien. Wat weet men over een bovengrondse structuur boven de eigenlijke catacomben?

Afbeelding

In dit verband is af te halen op het internet:
Duarte, Cássio de Araújo, Estudo sobre a iconografia de Ápis durante o período faraônico, 2010
http://www.teses.usp.br/teses/disponive ... 127/en.php
Jammer genoeg kan ik de taal niet lezen, wel interessant materiaal, ook voor het opsporen van de stèles uit het Serapeum.
Gebruikers-avatar
Philip Arrhidaeus
Site Admin
 
Berichten: 6379
Geregistreerd: Do Mrt 23, 2006 3:16 pm
Woonplaats: Vlaanderen

Re: Het Serapeum en het Iseum te Saqqara

Berichtdoor Philip Arrhidaeus » Di Aug 05, 2014 5:58 pm

Een gemummiceerde (of liever: een overblijfsel van) Moeder van Apis uit Saqqara, in het Museum van Cairo.

Salima Ikram schrijft in 'Dood en begrafenisrituelen in het oude Egypte', 2006 (vertaling van 'Death and Burial ...', 2003) p.71 dat er in de cartonnage een kop van een koe steekt.

Afbeelding
Gebruikers-avatar
Philip Arrhidaeus
Site Admin
 
Berichten: 6379
Geregistreerd: Do Mrt 23, 2006 3:16 pm
Woonplaats: Vlaanderen

Re: Het Serapeum en het Iseum te Saqqara

Berichtdoor Jef » Ma Okt 13, 2014 10:47 pm

Het Serapeum zou sinds kort weer open gesteld zijn voor bezoekers ?
Gebruikers-avatar
Jef
 
Berichten: 1227
Geregistreerd: Za Apr 01, 2006 2:56 pm
Woonplaats: Etten-Leur, NL

Re: Het Serapeum en het Iseum te Saqqara

Berichtdoor Philip Arrhidaeus » Do Okt 16, 2014 6:28 pm

Jef schreef:Het Serapeum zou sinds kort weer open gesteld zijn voor bezoekers ?

Dat zou inderdaad zo zijn, Jef.

viewtopic.php?f=35&t=2882

Afbeelding
Gebruikers-avatar
Philip Arrhidaeus
Site Admin
 
Berichten: 6379
Geregistreerd: Do Mrt 23, 2006 3:16 pm
Woonplaats: Vlaanderen

Stele Pyiay

Berichtdoor yuti » Di Feb 02, 2016 2:56 pm

Afbeelding

Stele N 411 uit het Louvre toont ons een stele die door Mariette gevonden werd op 7 januari 1853 in de gang naar begraafplaats G van het Serapeum in Memphis. Dertien steles werden er gevonden in de nabijheid van tombe G. In een gedetailleerd verslag beschrijft Mariette de gevonden voorwerpen waaronder de stele die verwijst naar drie stieren.
De eerste stierf in het jaar 16 onder de regering van Ramses II, de tweede in het jaar 26 en de derde in het jaar 30. Ondertussen weten we dat Mariette zich vergiste en er mogelijk nooit een begraven Apisstier uit het jaar 26 bestond . Een zekere Pyiay schonk de betreffende stèle met de vermelding dat hij aanwezig was op de begrafenis van een stier (Apis) in het jaar 16, een stier (Mnevis *) in het jaar 26 en een stier (Apis) in het jaar 30 . De drie stieren worden op de stele afgebeeld samen met een formule.

Voor het verslag: verwijzing naar « Le Sérapéum de Memphis – Aug. Mariette p.15”
Het Serapeum ten tijde van de 19e en 20e dynastie - Ad Thijs (*)

(*) Ter verduidelijking : in de grafkamer G werden maar twee sarcofagen aangetroffen. De verwijzing door Pyiay naar de Mnevis-stier (uit het jaar 26) op de stele heeft niets te maken met tombe G in Memphis.
Gebruikers-avatar
yuti
 
Berichten: 1004
Geregistreerd: Do Jul 27, 2006 9:11 pm

Re: Het Serapeum en het Iseum te Saqqara

Berichtdoor Philip Arrhidaeus » Ma Feb 08, 2016 6:48 pm

Yuti schreef:
Een zekere Pyiay schonk de betreffende stèle met de vermelding dat hij aanwezig was op de begrafenis van een stier (Apis) in het jaar 16, een stier (Mnevis *) in het jaar 26 en een stier (Apis) in het jaar 30.


Goed gezien Yuti.

http://cartelfr.louvre.fr/cartelfr/visi ... tice=27867

De Mnevis stier wordt rechtsboven afgebeeld. Hij heeft langere horens dan de Apis stieren en een massievere schoft. Het regeringsjaar 26 is te lezen bij de cartouche links van de stier. (zie mijn foto hieronder)

Bij de Apis stier aan de linkerkant staat duidelijk het regeringsjaar 16 bij de cartouche. Dus wordt de Apis stier uit het regeringsjaar 30 van Ramses II linksonder afgebeeld.

Maar dat is beter te volgen in Kitchen K., Ramesside Inscriptions, Vol 2, 369, 132 A
https://archive.org/details/KennethA.Ki ... ptionsVol2

Jammer genoeg heb ik volgende niet waarin de stèle besproken wordt:
Malinine M, Posener G, Vercoutter J, Catalogue des Stèle du Sérapéum de Memphis, 2 vols, Paris, Éditions des Musées Nationaux, 1968

Maar een beschrijving van stèle Louvre Paris N 411kun je hier vinden, samen met andere Apis stèles:
http://www.teses.usp.br/teses/disponive ... RPUSII.pdf
(voor wie de drie delen van deze thesis wil afhalen:
http://www.teses.usp.br/teses/disponive ... 127/en.php )

Interessant over het verschil in uitzicht tussen Apis en Mnevis is:
Porcier Stéphanie, Le Mnévis d’Héliopolis: Bos primigenius ou Bos taurus?
http://www.academia.edu/18434951/Le_Mn% ... os_taurus_

Mariette Auguste, Le Sérapéum de Memphis, 1857, is hier af te halen:
http://digi.ub.uni-heidelberg.de/diglit/mariette1857
De hier besproken stèle van Piay of Pyiay is, zoals Yuti hierboven zei, te zien op Pl.15 (56/79) – goed in te zoomen.

Afbeelding
Gebruikers-avatar
Philip Arrhidaeus
Site Admin
 
Berichten: 6379
Geregistreerd: Do Mrt 23, 2006 3:16 pm
Woonplaats: Vlaanderen

Re: Het Serapeum en het Iseum te Saqqara

Berichtdoor yuti » Zo Mei 15, 2016 1:45 pm

Afbeelding

Hierboven een gedenksteen uit de necropolis van Sakkara gewijd aan de 5de Apis uit de 26ste dynastie. De begrafenis greep plaats in het 23ste jaar van de regeerperiode van koning Amasis.
De originele stele vind je in het Louvre onder cat. 406.
http://www.louvre.fr/en/oeuvre-notices/ ... ous_dept=1

De vertaling van de inhoud en de tekst vind je op:
http://projetrosette.info/page.php?Id=799&TextId=68

Een mooie kopie van de rechterbovenzijde van deze stele (zie hieronder) is te vinden in het MUSEUM EMMANUEL LIAIS (CHERBOURG).
Alleen jammer dat de bijhorende informatie in het museum aangeeft dat het origineel verwijst naar 5de Apisstier uit de 25ste dynastie.

Afbeelding
Gebruikers-avatar
yuti
 
Berichten: 1004
Geregistreerd: Do Jul 27, 2006 9:11 pm

Re: Het Serapeum en het Iseum te Saqqara

Berichtdoor Philip Arrhidaeus » Di Nov 01, 2016 12:05 pm

Iemand berichtte me twee zaken die min of meer tot de algemene kennis zouden behoren:

- in Achetaton zou een begraafplaats of tombes voorzien zijn voor de Mnevis stier. Voor zover ik weet wordt op een grensstèle door Echnaton "de belofte" gemaakt om dat te doen in de oostelijke heuvels, maar daarover is er nooit een verdere aanwijzing voor gevonden, noch in tekst noch archeologisch.

- de Mnevis stier zou de vader zijn van de Apis stier... ook voor zover ik weet is dit niet waar. Tenminste, ik heb nooit iets dergelijks gelezen.

Indien iemand mij een referentie kan geven over het tegendeel, hoor ik het zeer graag.
Gebruikers-avatar
Philip Arrhidaeus
Site Admin
 
Berichten: 6379
Geregistreerd: Do Mrt 23, 2006 3:16 pm
Woonplaats: Vlaanderen

Re: Het Serapeum en het Iseum te Saqqara

Berichtdoor yuti » Di Nov 01, 2016 3:30 pm

De Mnevis stier zou de vader zijn van de Apis stier... ook voor zover ik weet is dit niet waar. Tenminste, ik heb nooit iets dergelijks gelezen.- Philip Arrhidaeus


Als we Plutarchus mogen geloven in zijn essay "On Isis and Osiris":
§53 (364C) That the bull of Heliopolis, called Mneuis, is sacred to Osiris and that some say he is the same is the father of Apis.

Harvard Univerity : http://chs.harvard.edu/CHS/article/display/5594
Gebruikers-avatar
yuti
 
Berichten: 1004
Geregistreerd: Do Jul 27, 2006 9:11 pm

Re: Het Serapeum en het Iseum te Saqqara

Berichtdoor Philip Arrhidaeus » Di Nov 01, 2016 7:02 pm

Ja inderdaad, Plutarchus schrijft "some say",
of in een andere vertaling: "judged by some to be the sire of Apis".
http://www.perseus.tufts.edu/hopper/tex ... 08.01.0240

( Plutarchus was ook de bron om Osiris aan klimop te linken.
viewtopic.php?f=15&t=3441 )

In het Lexikon, IV 166, staat: "Die Nachricht des Plutarch, wonach Mnevis für den Vater des Apis gehalten wurde, mag auf ältere heliopolotanische Quellen zurückgehen."

"Sommigen zeggen."
Maar ik weet van geen enkele andere verwijzing dan Plutarchus en zeker van geen oud-Egyptische bron.

Nu... hierboven had ik het over het Iseum, begraafplaats van de moederkoe van de Apis... werd dan met terugwerkende kracht bijgehouden wie de moeder was van de later gekozen Apis, na de dood van de vorige Apis? En inderdaad... wat met zijn vader indien er zoveel aandacht was voor de moeder?
Gebruikers-avatar
Philip Arrhidaeus
Site Admin
 
Berichten: 6379
Geregistreerd: Do Mrt 23, 2006 3:16 pm
Woonplaats: Vlaanderen


Terug naar Goden, geloof en priesters

Wie is er online?

Gebruikers in dit forum: Geen geregistreerde gebruikers en 1 gast

cron