Tempelteksten en goden

Moderator: yuti

Tempelteksten en goden

Berichtdoor ancheperoere » Wo Mei 15, 2013 3:04 pm

OK, laat ik allereerst opbiechten dat ik geen woord hieroglyfen lees ... ben inmiddels wel in zekere mate bedreven de cartouches te herkennen van de meest voorkomende farao-namen maar ...

ik vroeg me eigenlijk af, van graven weten we dat er verschillende 'boeken' en 'teksten' bekend zijn. Het Poortenboek, amduat, etc.etc. deze teksten zijn over de vele eeuwen steeds herkenbaar en evolueren ook. Hoe zit dat met de teksten op een tempel. Gaat het hierbij ook veelal om herkenbare teksten of 'boeken' die eindeloos herhaald werden, met dezelfde thema's of verschilt dat sterk?

en daaraan gekoppeld valt het mij steeds op dat je in al die tempels steeds weer een hele batterij aan verschillende goden ziet langskomen. Is de tempel aan Amon gewijd, je ziet vervolgens vrijwel alle andere bekendere goden ergens wel afgebeeld. In de westerse wereld zijn we toch wat meer gewend aan het feit dat een tempel of een kerk gewijd is aan een godheid of heilige. Dat geldt zo'n beetje al in de oudheid in het oude Griekenland. In enkele gevallen was een tempel aan meerdere goden gewijd en wordt dan aangeduid als 'pan theon' oftewel 'aan alle goden' gewijd.

elke tempel in egypte kent ook zijn eigen hoofdgod die daar vereerd werd, maar waarom zien we al die andere goden ook steeds vereerd worden en afgebeeld. Dat intrigeert me wel.
ancheperoere
 
Berichten: 251
Geregistreerd: Do Jan 11, 2007 3:18 pm

Re: Tempelteksten en goden

Berichtdoor Philip Arrhidaeus » Wo Mei 15, 2013 5:10 pm

Ancheperoere schreef:
Gaat het hierbij ook veelal om herkenbare teksten of 'boeken' die eindeloos herhaald werden, met dezelfde thema's of verschilt dat sterk?

Er waren universele thema's zoals het neerslaan van de vijanden, het offeren aan de goden, en in de architecurale symboliek van de tempel: de schepping. Hoe later de tempel gebouwd werd, hoe ingewikkelder de aangebrachte teksten werden denk ik. De tempel was er eigenlijk naar mijn gevoel vooral om de chaos te beheersen.

elke tempel in egypte kent ook zijn eigen hoofdgod die daar vereerd werd, maar waarom zien we al die andere goden ook steeds vereerd worden en afgebeeld.

Ik denk dat een godheid in het oude Egypte in eerste instantie een personificatie van eigenschappen was. Om alle goddelijke eigenschappen aan te spreken diende men verschillende godheden uit te beelden. M.a.w. als men op zeker wilde spelen bij het onder controle houden van de chaos en het in stand houden van Maät, moest men alle mogelijke personificaties erbij betrekken. Daarbij komt nog kijken dat de hoofdgod deel uitmaakte van een triade... en mogelijk van bijvoorbeeld een enneade, of zo sterk verbonden was met een andere godheid door regionale of specifieke eigenschapskenmerken.

Allez, naar mijn gevoel hé, ik ben geen expert. Maar toch boeiend, want je gaat je afvragen wat in eerste instantie - als belangrijkste - aanbeden werd: een gedachte (de Maät), of een of meerdere godheden, of goddelijke eigenschappen.
Het woord 'of' is hier wellicht niet eens op zijn plaats.
Gebruikers-avatar
Philip Arrhidaeus
Site Admin
 
Berichten: 6393
Geregistreerd: Do Mrt 23, 2006 3:16 pm
Woonplaats: Vlaanderen

Re: Tempelteksten en goden

Berichtdoor ancheperoere » Wo Mei 15, 2013 10:15 pm

dank voor de informatie. dat van de schepping die verbeeld is in de architectuur, dat intrigeert mij zeker ook. Ik weet dat je in de westerse middeleeuwse architectuur in kerken een voorafbeelding kunt terugvinden van het Hemelse Jerusalem dat aan het Einde der Tijden de zetel is van Christus als wereldheerser. die symboliek is in het hele gebouw verweven. hoe zit dat dan met een egyptische tempel? en is daar wat over te lezen?
ancheperoere
 
Berichten: 251
Geregistreerd: Do Jan 11, 2007 3:18 pm

Re: Tempelteksten en goden

Berichtdoor Philip Arrhidaeus » Do Mei 16, 2013 2:43 pm

Ik vergat er bij te zeggen dat ik wel denk dat er ergens 'moederteksten' geweest zijn, die gebruikt werden voor de teksten van de tempels; in Ptolemaeïsche tijd zie ik ze niet iedere keer vanuit het niets kompleet nieuwe tempelteksten ontwerpen, niettegenstaande er wel degelijk duidelijke verschillen en unieke scènes zijn in de verschillende tempels . Maar ik moet eerlijk bekennen dat dit ik dit logisch vind, maar geen echt bewijs voor heb. Ik heb hier vroeger eens iets over gelezen, maar dat zit ver weg... waar niemand nu iets aan heeft natuurlijk. :oops:

Ancheperoere schreef:
dat van de schepping die verbeeld is in de architectuur, dat intrigeert mij zeker ook

De eerste bladzijdes (vanaf p. 36 tot p. 99) van 'Tempels van het Oude Egypte' (The Complete Temples of Ancient Egypt) van Richard H. Wilkinson zijn vlot om lezen en geven veel basisinformatie.
- Huizen de goden waardig, Bouw groei en verandering
- Wereld binnen een wereld, Delen van een tempel en hun betekenis
- Tussen hemel en aarde, De religieuze functies van de tempel


Een stuk dieper gaan Christiane Zivie-Coche en Françoise Dunand in 'Dieux et hommes en Egypte' (2002) of de vertaling in het Engels 'Gods and men in Egypt' (2004).
Uitstekend boek ! , IMvHO, waarvan hier een bespreking:
http://www.persee.fr/web/revues/home/pr ... 167_0000_3

Er is inderdaad een groot verschil met onze kerken, de oud-Egyptische tempel is niet alleen het huis van (de) god(en), maar vooral een middel om de Maät in de wereld stand te houden en te vernieuwen, een regeneratie-machine.
De tempel was een wereld en een schepping op zich. De pyloon als horizon, de open hof als 'werelds' (daarom staat 'het neerslaan van de vijanden niet in het binnenste van de tempel), waarna het binnentreden gebeurt doorheen een besloten architecturale vernauwing naar het focuspunt: het heiligdom zelf, eigenlijk een oerhoevel waar het ontstaan en vooral de vernieuwing onder controle gehouden kon worden door rituelen. En dit wordt allemaal benadrukt door de architectuur, de gebruikte versiering (de plantenmotieven onderaan), de gebruikte kleuren, en de teksten.

Maar nog eens over de teksten. Ik bedoelde dus niet dat alle tempelteksten eender waren, helemaal niet. Er mag een gemeenschappelijke bedoeling geweest zijn, en er zal al eens 'afgekeken' zijn, maar alles was goed uitgekiend en de tekst had zijn plaats en bedoeling, in connectie met de eigenheid van de tempel, het onderdeel van de tempel en de specifieke cultushandeling.
Gebruikers-avatar
Philip Arrhidaeus
Site Admin
 
Berichten: 6393
Geregistreerd: Do Mrt 23, 2006 3:16 pm
Woonplaats: Vlaanderen

Re: Tempelteksten en goden

Berichtdoor ancheperoere » Do Mei 16, 2013 7:54 pm

dank voor de info
ancheperoere
 
Berichten: 251
Geregistreerd: Do Jan 11, 2007 3:18 pm


Terug naar Goden, geloof en priesters

Wie is er online?

Gebruikers in dit forum: Geen geregistreerde gebruikers en 2 gasten

cron