Het sjena wab magazijn

Moderator: yuti

Het sjena wab magazijn

Berichtdoor Philip Arrhidaeus » Vr Feb 20, 2015 4:10 pm

Shena wab / sjena wab / Sna aA wab (of “groot en zuiver magazijn”)

Bijgebouw van een tempel waarin voedseloffers gewijd werden.
Een vierkantig gebouw voornamelijk opgetrokken met modderstenen en met bepaalde elementen in natuursteen zoals deurstijlen, zuilen, kapel(len), een helling naar de ingang en een kiosk of voorportaal. Het is gelegen op een platform, ingedeeld in verschillende ruimten met een kapel achteraan.

Traunecker Claude, Les ‘temples hauts’ de Basse Epoque: un aspect du fonctionnement économique des temples, in: RdE 38, 1987, p. 147-162

Traunecker zegt dat de sjena wab van Karnak de oudste is, en aan de hand van de stèle van Tiberius (zie hieronder) mag verondersteld worden dat dit type van gebouw tot in Romeinse tijd gebruikt werden.
Het lijkt er dus op dat de sjena magazijnen voor het verzamelen, maken en bereiden van offergaven er in de 25ste dynastie een sjena wab bij kregen, een (opslag)plaats waar het voedsel voor de god gezuiverd en gepresenteerd werd zodat niet alle offergaven naar de hoofdtempel dienden te gaan om de god te bereiken.

Zie ook:
Masson Aurélia, Offering Magazines on the Southern Bank of the Sacred Lake in Karnak, in: Thebes in the First Millennium BC, 2014, p.587-602.
Haring Ben, Divine Households, 1997, p. 116: The temple workshop and its departments, p.194: The workshop http://www.nino-leiden.nl/publication.aspx?BK_id=02012

Amon tempel Karnak:
http://dlib.etc.ucla.edu/projects/Karna ... isMagazine
Het gebouw van Psammetichus (en Achoris) ten zuiden van het Heilig Meer (Porter & Moss II, p.222), dat waarschijnlijk een restauratie van oudere gebouwen is. Ongeveer 4,5 meter hoger gelegen, 55,5 x 45,5 m., met opslagruimten, drie gangen en drie schrijnen, een slachterij en vogelkooien met een aflopende helling naar het Heilig Meer. In het gebouw staat de naam te lezen : Sna aA wab.
Een nabijgelegen kapel voor Thot heeft goed mogelijk verband met het transport van voedseloffers. (Goyon Jean-Claude, Traunecker Claude, La chapelle de Thot et d’Amon au sud-ouest du Lac Sacré, Cahiers de Karnak 7, 1982, p. 355-366)


Afbeelding

De gebouwen hieronder vermeld werden door Claude Traunecker aangeduid als eveneens een sjena wab omdat de bouw qua oppervlakte en met een toegangshelling en kiosk gelijkend zijn, evenals het grondplan met verschillende zijkamers op een centrale as met op het eind een kapel, de gebouwen haaks op de hoofdtempel gesitueerd zijn, en op een hoogte gelegen zijn, niet ver van een Heilig Meer, waarvan de uitgedolven aarde kan gediend hebben voor de verhoging.

Zie het artikel van Claude Traunecker voor nog meerdere voorbeelden. Traunecker sluit Elkab uit (noot 56), terwijl Dieter Arnold dat niet doet, in Temples of the Last Pharaohs (p.119).

Amon tempel Karnak:
Een modderstenen gebouw waar ikzelf geen natuurstenen elementen herkend heb, even ten noorden van de Grote Voorhof. Ongeveer drie meter hoger gelegen, 12 x 15 m. Hier geen Heilig Meer te bekennen. Maar de aarde moet ergens vandaan gekomen zijn. Wat bevond zich in de NW hoek van de ommuring van Nectanebo? viewtopic.php?f=20&t=3078

Afbeelding

Montoe tempel Karnak:
(P&M II, p. 15, D, plan II, plan V [1]) Gebouw van Nectanebo, 20 x 20 meter, op 2,5 m hoogte, dichtbij Heilig Meer van Montoe, centrale kapel met offerscènes, toegangshelling naar een kiosk.

Afbeelding

Chonsoe tempel Karnak:
Ten NW van de tempel van Chonsoe, Ptolemaeus III, waarschijnlijk op een ouder gebouw van Taharqa. Dichtbij het Heilig Meer van Chonsoe. 25 x 19? meter, was gelegen op een hoogte van 2,7 m. De toegangshelling zit nu onder het magazijn van de talatats. Een stèle in het British Museum (1634 volgens Traunecker) uit de regering van Tiberius over weeral een restauratie van dit gebouw, vermeldt de functie van de Sna aA wab: het bereiden van de heilige offergaven voor de nabijgelegen tempels van Chonsoe en Opet.

Moet tempel Karnak:
(P&M II, p. 273, temple B, plan XXIV) In het oosten van de omheining van het Moet complex, dichtbij het NO uiteinde van het Heilig Meer, toegangshelling en kiosk, 26 x 20 meter. Waarschijnlijk Nectanebo II op een voorganger van Taharqa.

Medamoed:
viewtopic.php?f=14&t=1961 (building of Ptolemy III)
Met toegangshelling en kiosk, 23 x 25,5 m, op een vermoedelijke hoogte van 2,7 meter. Dichtbij het Heilig Meer.

Hibis, Kharga:
De toegangshelling en de kiosk vallen hier op. In het opgravingverslag van Winlock wordt dit “Southern Building II” genoemd. 20 x 20 meter, op een hoogte van 1,6 m. Mogelijk bevond het Heilig Meer zich hier dichtbij.
Plan, plate XXX: http://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/co ... 357/rec/18

Afbeelding

Met dank aan GvdB en aan MDK voor hun informatie over dit onderwerp.
Gebruikers-avatar
Philip Arrhidaeus
Site Admin
 
Berichten: 6386
Geregistreerd: Do Mrt 23, 2006 3:16 pm
Woonplaats: Vlaanderen

Re: Het sjena wab magazijn

Berichtdoor Philip Arrhidaeus » Wo Mrt 11, 2015 5:59 pm

Ten oosten van bovenvermelde sjena wab (op de zuidoostelijke hoek van het Heilige Meer) bevindt zich een constructie van gelijkaardige grootte, uitlijning en oriëntatie.

Masson Aurélia, Offering Magazines on the Southern Bank of the Sacred Lake in Karnak: the Oriental Complex of the Twenty-fifith-Twenty-sixth Dynasty, in Thebes in the First Millennium BC, Edited by Elena Pischikova, Julia Budka and Kenneth Griffin, 2014, p. 587-602.

Het gebouw heeft ook een min of meer gelijkaardige indeling: een noordelijke hof en een zuidelijk gedeelte waarin (mogelijk ook drie) kapellen. Een van die kapellen wordt hieronder besproken.

Mogelijk dus nog een Sna aA wab ten zuiden van het Heilig Meer.

………………………………………………………………………………………………

Het enige van deze constructie bij het Heilig Meer in Karnak wat me ooit toevallig opgevallen was (in 2009) waren de overblijfselen van de kapel van Shabataka (bedankt GVdB om me hierop te wijzen).
Porter & Moss, II, p.223, T Chapel of Amun, dedicated by Shabataka. “Destroyed.”, met plan XVII [5].

The Libyan Anarchy p.501:
https://books.google.be/books?id=AA7TsL ... ak&f=false

Het grootste gedeelte van de kapel van Shabataka bij het Heilig Meer werd vroeger naar het museum in Berlijn getransporteerd.

In “Denkmäler” van Lepsius staat de kapel met nummer negen bij het Heilig Meer aangeduid en hij schrijft dat in de kapel Ramessidische blokken hergebruikt werden.
http://edoc3.bibliothek.uni-halle.de/lepsius/start.html
Lepsius, Denkmäler, Tafelwerke, I, pl.75, 9
http://edoc3.bibliothek.uni-halle.de/le ... 020750.jpg
Lepsius, Denkmâler, Textbände, III, 40-41-42
http://edoc3.bibliothek.uni-halle.de/le ... 003040.jpg
http://edoc3.bibliothek.uni-halle.de/le ... 003041.jpg
http://edoc3.bibliothek.uni-halle.de/le ... 003042.jpg

Gedeeltes bevinden zich dus in
- Berlin, ÄM 1480
Lepsius, Tafelwerke, V, platen 3 en 4
http://edoc3.bibliothek.uni-halle.de/le ... 100030.jpg
http://edoc3.bibliothek.uni-halle.de/le ... 100040.jpg
Aidan Dodson schrijft op p.161 van „Afterglow of Empire“ bij die tekening van de westelijke muur dat de naam van Shabataka onder Psammetischus II vernietigd werden, maar dat „mery-amon“ blijven staan is.
- New Haven Yale 14.1949.

Hieronder de oostelijke wand nog in situ bij het Heilig Meer, waarvan de wand beter gefotografeerd is op Fig. 30-4 van “Offering Magazines on the Southern Bank of the Sacred Lake in Karnak”, Aurélia Masson.
Shabataka (links) biedt Amon en Chonsoe bloemen aan. Masson schrijft dat het fijnere reliëf van Shabataka is en het verzonken reliëf Ramessidisch is.
Als ik er van mag uitgaan dat b van Lepsius
http://edoc3.bibliothek.uni-halle.de/le ... 100040.jpg
overgetekend is van deze wand, vanwaar dan het verschil – maan boven Chonsoe en reliëfs boven de figuren?

Een gedeelte van de linker deurstijl is ook nog in situ, te zien op Lepsius a, onderaan links:
(“Field-godess” in P&M V, p.223)
http://edoc3.bibliothek.uni-halle.de/le ... 100030.jpg

Afbeelding

Afbeelding
Gebruikers-avatar
Philip Arrhidaeus
Site Admin
 
Berichten: 6386
Geregistreerd: Do Mrt 23, 2006 3:16 pm
Woonplaats: Vlaanderen

Re: Het sjena wab magazijn

Berichtdoor yuti » Wo Mrt 11, 2015 7:53 pm

Als ik het goed begrijp lag de sjena wab (Sna wab) of de “zuivere sjena” binnen de ommuring en was dus zuiver. Het was een plaats waar de producten samengebracht werden. Deze opslagplaats bevond zich binnen de omheining van de tempel.

De eigenlijke sjena dat het economisch hart van de tempel was (of de plaats waar de activiteiten plaatsgrepen) zal dan mogelijk buiten de tempel gelegen hebben. Ik vraag me af of daar nog voorbeelden van te vinden zijn. Deze domeinen moeten toch onder toezicht van de tempel gestaan hebben. Jammer dat Traunecker niet zegt waar dat dan gebeurde.
Gebruikers-avatar
yuti
 
Berichten: 1008
Geregistreerd: Do Jul 27, 2006 9:11 pm

Re: Het sjena wab magazijn

Berichtdoor Philip Arrhidaeus » Do Mrt 12, 2015 6:28 pm

yuti schreef:Als ik het goed begrijp lag de sjena wab (Sna wab) of de “zuivere sjena” binnen de ommuring en was dus zuiver. Het was een plaats waar de producten samengebracht werden. Deze opslagplaats bevond zich binnen de omheining van de tempel.
De eigenlijke sjena dat het economisch hart van de tempel was (of de plaats waar de activiteiten plaatsgrepen) zal dan mogelijk buiten de tempel gelegen hebben. Ik vraag me af of daar nog voorbeelden van te vinden zijn. Deze domeinen moeten toch onder toezicht van de tempel gestaan hebben. Jammer dat Traunecker niet zegt waar dat dan gebeurde.


Moeten we sjena wab vertaald zien als zuivere opslagplaats of zuivere workshop? Eigenlijk allebei, maar met nadruk op het tweede, want gezien de aanwezigheid van een slachtplaats (zie Traunecker) en van een bakkerij (zie Masson) werd voedsel daar ook geprepareerd.
Net zoals bij een andere opslagplaats voor de offers zal het graan bijvoorbeeld van graanschuren gekomen zijn, en niet rechtstreeks van het veld.
Het verschil tussen een sjena wab en een gewone sjena zal zijn dat er in die laatste géén godenkapel aanwezig zal geweest zijn waar het voedsel gewijd werd. In de sjena wab werd wellicht het grootste deel van het voedsel aan de desbetreffende god(en) gepresenteerd, zodat niet alles naar de eigenlijke tempel moest getransporteerd worden om daar geofferd te worden... dus een verkorting van de weg die het voedsel aflegde vooraleer het onder de priesters verdeeld werd.

Bovenstaande besproken zuivere workshops waren opgetrokken uit modderstenen, behalve de toegangshelling, desgevallend de kiosk bij de ingang, en de kapellen... die waren van natuursteen. Hoogstwaarschijnlijk waren de gewone opslagplaatsen volledig opgetrokken uit moddersteen (misschien is bovenstaande voorbeeld ten noorden van de Grote Voorhof van Karnak zoiets?) en daar zal nu nog weinig van overgebleven zijn.
Het is ook goed mogelijk dat bovenvermelde sjena wab's vernieuwingen waren van oudere gebouwen met een min of meer gelijkaardige functie.

Boeiend over de economische functie van dit alles is het werk van Ben Haring welke ik hierboven vermeldde:
Haring Ben, Divine Households, 1997 http://www.nino-leiden.nl/publication.aspx?BK_id=02012
- p. 116: The temple workshop and its departments
- p. 194: The workshop
Het past niet om hiervan hele stukken tekst te kopiëren, maar als je nieuwsgierig bent naar de precieze locatie van deze magazijnen, toch dit p.116: "Without firm indications about the exact location of temple workshops of the New Kingdom ..." [...] "... the workshop will rather have been beside the temple. This hypothetical location is also supported by the location of "pure workshops" beside temples in the Late Period."
Je hebt dus ook nog die magazijnen in de dodentempels, bijvoorbeeld die gekende langwerpige magazijnen met booggewelf van het Ramesseum.
Gebruikers-avatar
Philip Arrhidaeus
Site Admin
 
Berichten: 6386
Geregistreerd: Do Mrt 23, 2006 3:16 pm
Woonplaats: Vlaanderen

Re: Het sjena wab magazijn

Berichtdoor yuti » Do Mrt 12, 2015 7:53 pm

We hebben het hier dus over opslagplaatsen van de tempel.
En dan trek ik dat even door naar opslagplaatsen van graven.
Een tempel is een zuivere plaats, maar was een graf van een vorst en god dat ook niet?
De aanmaak van een graf vergde nogal wat materiaal.
Papyrus Chester Beatty III heeft het over beitels, manden...die opgebruikt zijn. Deze voorwerpen werden ingeleverd aan controleurs en toezichthouders.
Zij gingen het gewicht na op misbruik. Al deze voorwerpen werden bewaard in een goed bewaakte ‘voorraadschuur’ in het Dal der Koningen.
Gelijkaardig?
Gebruikers-avatar
yuti
 
Berichten: 1008
Geregistreerd: Do Jul 27, 2006 9:11 pm

Re: Het sjena wab magazijn

Berichtdoor Philip Arrhidaeus » Vr Mrt 13, 2015 2:18 pm

yuti schreef:We hebben het hier dus over opslagplaatsen van de tempel.
En dan trek ik dat even door naar opslagplaatsen van graven.
Een tempel is een zuivere plaats, maar was een graf van een vorst en god dat ook niet?
De aanmaak van een graf vergde nogal wat materiaal.
Papyrus Chester Beatty III heeft het over beitels, manden...die opgebruikt zijn. Deze voorwerpen werden ingeleverd aan controleurs en toezichthouders.
Zij gingen het gewicht na op misbruik. Al deze voorwerpen werden bewaard in een goed bewaakte ‘voorraadschuur’ in het Dal der Koningen.
Gelijkaardig?


Enerzijds dacht ik dat de controle van het materiaal een zuivere economische maatregel was tegen misbruiken, maar je weet maar nooit.

Bedoel je dat voorwerpen die in aanraking gekomen zijn met het goddelijke niet met het aardse in contact mogen komen?
Ik weet niet in hoeverre het tempelpersoneel die het aan de goden gewijde voedsel achteraf tot zich namen beschouwd kunnen worden als "aards".
De tempel was geen plaats voor het volk, maar in welke mate was een processieweg dat? Dit laatste was niet het verblijf van de god, maar hij was er wel mee in aanraking gekomen. Via de priesters weliswaar, en daar gaat men naar het "aardse".

Kan het ook te maken hebben met controle over de god? Het volk hoopte hun beschermgoden in hun voordeel te kunnen controleren door gebeden en amuletten. Maar de koning deed eigenlijk precies hetzelfde door offers. Bij dit laatste echter namen de priesters die rol over en die stonden alweer dichter bij het volk en het aardse.

Nu, de magische Horus stèles / cippus is een voorbeeld dat in contact komen met het goddelijke belangrijk kon zijn. En dat goddelijke krachten zelfs overdraagbaar waren - via water in dit geval.

En dan zit ik bij dit alles te denken of aanraking met het goddelijke niet "des mensens" is. Zie ook sommige heiligenbeelden in onze kerken. En wijwater of gewijd water.
Maar ik wil hier geen vergelijking maken tussen dit laatste en een oud-Egyptisch gebruik.
Gebruikers-avatar
Philip Arrhidaeus
Site Admin
 
Berichten: 6386
Geregistreerd: Do Mrt 23, 2006 3:16 pm
Woonplaats: Vlaanderen

Re: Het sjena wab magazijn

Berichtdoor yuti » Vr Mrt 13, 2015 4:51 pm

Bedoel je dat voorwerpen die in aanraking gekomen zijn met het goddelijke niet met het aardse in contact mogen komen? - Philip Arrhidaeus

Dat lijkt me iets te vergaand, alhoewel. Hier zou ik dan eerder denken aan cachettes zoals de ”Luxor statue cache”, de balsemingcachettes e.d.

We weten dat “Set-Maät-her-Imenty-Waset” of "de plaats van Maat ten Westen van Thebe" rechtstreeks onder de supervisie stond van de vizier en de vorst. De gemeenschap leefde afgesloten van de rest van de buitenwereld. Het waren kunstenaars en arbeiders, geen landbouwers die er woonden. Het beroep ging over van generatie op generatie.
De veiligheid rond de graven en het dorp werd rigoureus uitgevoerd. De ostraca en papyri tonen dat trouwens aan met heel strenge rechtspraken. Bestraffingen waren niet min.

Maar de inventaris en inlevering van materialen hadden mijns inziens een breder doel.

Of voorwerpen die in aanraking kwamen met het goddelijke wel of niet als sacraal aanzien werden is me niet meteen duidelijk. Maar zij waren zonder twijfel enorm gegeerd.
Stel je even voor dat je een opgebrande waardeloze wiek kunt slijten met de vermelding dat het voorwerp uit het graf komt van ene Ramses. Door een dagelijkse inventaris en inlevering vermijdt je zonder twijfel zulke problemen.
Gebruikers-avatar
yuti
 
Berichten: 1008
Geregistreerd: Do Jul 27, 2006 9:11 pm


Terug naar Architectuur

Wie is er online?

Gebruikers in dit forum: Geen geregistreerde gebruikers en 1 gast

cron