Eric Welvaert - interview over de vaasjes van Sokar-Osiris

Moderator: yuti

Eric Welvaert - interview over de vaasjes van Sokar-Osiris

Berichtdoor Philip Arrhidaeus » Zo Okt 28, 2007 7:58 pm

Vraaggesprek met Eric Welvaert op 28/10/07 naar aanleiding van zijn lezing op de 35ste Egyptologendag van 19/10/07 in het KMKG te Brussel,
viewtopic.php?t=955&mforum=prkmthetegyptef

Welke studies deed u en waar?
Ik heb egyptologie gestudeerd in Leuven onder wijlen professor Quaegebuer, en informatiewetenschappen aan de Universiteit Antwerpen.

Hoe kwam u erbij om Egyptologie te studeren of wanneer besefte u dat dit uw roeping was?
Ik heb me altijd al geïnteresseerd voor geschiedenis. In de lokale bibliotheek vond ik het boekje ‘hiërogliefen lezen’ van K. Zauzich. Ik vond het erg leuk om in het museum in Brussel sommige steles tenminste gedeeltelijk te kunnen lezen. Ik heb me dan enkele grammaticas aangeschaft, en ben me gaan interesseren voor de oud-Egyptische godsdienst en manier van denken. Uiteindelijk ben ik dan Egyptologie gaan studeren.

Waarover handelde(n) uw eindwerk(en)? En welke artikels of werken hebt u gepubliceerd?
Mijn eindwerk handelde over de isjed-boom-scene, waarin de naam van de koning op de bladeren van de isjed-boom wordt geschreven. Op vraag van de professoren die mijn eindwerk moesten beoordelen, heb ik hierover een artikel geschreven:
WELVAERT E, On the Origin of the Ished-Scene in Göttinger Miszellen 151 (1996), 101-106

In een boekhandel vond ik A. Mayor’s The First Fossil Hunters, Paleontology in Greek and Roman Times, Princeton 2000. Dit boek gaat over wat de Grieken en Romeinen dachten toen ze fossiele beenderen vonden. Er is ook een kort stukje over 3 ton fossiele beenderen die de Egyptenaren nabij Qau el Kebir omwindseld en begraven hadden. Het waren voor het grootste deel nijlpaardbeenderen, en in Qau werd Seth vereerd in de vorm van een nijlpaard. De Egyptenaren hadden dus de beenderen van hun god begraven. Ik heb me dan afgevraagd hoe ze de vondst van fossiele beenderen hadden verklaard en of er geen sporen van terug te vinden waren in de plaatselijke mythologie. Over de resultaten van dit onderzoek heb ik een paar artikels geschreven.
WELVAERT E, The fossils of Qau el Kebir and their role in the mythology of the 10th nome of Upper-Egypt, in Zeitschrift für ägyptische Sprache und Altertumskunde 129 (2002), 166-183
WELVAERT E, De fossielen van Qau el Kebir en hun invloed op de plaatselijke mythologie, in Phoenix 49,3 (2003), 138-147.

Ik heb dan de vaasjes van Sokar-Osiris ontdekt, en heb spijtig genoeg geen tijd meer om me hiermee bezig te houden. Intussen heb ik zoveel vaasjes gevonden dat dit onderzoek eerder een boek als een artikel wordt, tenminste als ik een uitgever kan vinden.

Over de Sokar-Osiris vaasjes. Moeten we de oorsprong of een betekenis van de naam Sokar zoeken in de piramidetekst § 1256 ?
Volgen piramidetekst § 1256 staat de naam van Sokar in verband met een uitspraak van Osiris, die tegen Seth zegt ‘Ga weg van mij’. De tekens die gebruikt worden om deze zin te schrijven komen overeen met degene die gebruikt worden voor de naam van Sokar. In feite wordt Sokar op die manier aangeroepen om Seth teverhinderen om het lichaam van de dode koning te beschadigen. In de volgende paragrafen wordt op dezelfde wijze een link gelegd tussen de naam van Anoebis en verrotting, en Horus van Hati en de lijkgeur. Er worden dus verschillende goden aangeroepen om het lijk te beschermen, door een link te leggen tussen hun naam en de kwaal die moet bestreden worden.
Ik denk dat het eerder gaat om een vorm van magie en niet om een poging om de oorsprong van de naam van Sokar uit te leggen.

Waarom was de titel van uw lezing op de 35ste Egyptologendag ‘Nieuwe sporen van een onbekende tempel in de kunsthandel?’
Mijn lezing ging over iets dat ik toevallig heb ontdekt. Eind 2004 vond ik 5 catalogi van Parijse veilingen in een Brusselse boekhandel. In 4 ervan stonden tamelijk veel Egyptisch, in de laatste stond niet zoveel, maar ik vond de afgebeelde voorwerpen wel tamelijk interessant. Het ging namelijk om 4 vaasjes, met koningscartouches, gewijd aan Osiris of Sokar, heer van Ro-Setau. Ik dacht toen nog dat vaasjes met koningscartouches, gewijd aan de lokale god van Gizeh, tamelijk zeldzaam waren, en heb de catalogus dus gekocht. Toen ik thuis de andere catalogi wat beter bekeek, vond ik nog 5 zulke vaasjes in een andere catalogus, van een ander veilinghuis, uit hetzelfde jaar. Er waren dus in 1 jaar tijd minstens 9 zulke zeldzame vaasjes in Parijs verkocht. Dit vond ik een beetje vreemd, en daarom ben ik met dit onderzoek gestart.
De vaasjes zijn in grote getallen op de markt gekomen vanaf 1995. Intussen ken ik 257 vaasjes, waarbij van 76 enkel fragmenten bewaard zijn. Van 27 andere vaasjes ken ik enkel een beschrijving. In de catalogi worden nogal veel cartouches verkeerd gelezen. Ik ben er dus niet zeker van of het bij de 27 andere om nieuwe vaasjes gaat of om bekende stukken, die opnieuw zijn verkocht.
Volgens sommige veilinghuizen zijn de vaasjes afkomstig van de tempel van Sokar-Osiris, heer van Ro-Setau te Gizeh. Meestal wordt er geen herkomst gegeven, maar deze herkomstbepaling ben ik tot nu toe 27 keer tegengekomen. Opmerkelijk, vermits de tempel van Sokar-Osiris te Gizeh nooit officieel is ontdekt. Deze tempel is enkel bekend uit oud-Egyptische teksten. Volgens Christiane Zivie-Coche bevindt hij zich waarschijnlijk onder het dorp Nazlet Batran, nabij Gizeh. De god wordt op de vaasjes vaak ‘heer van Ro-Setau genoemd, en Ro-Setau was inderdaad de oud-Egyptische naam voor de necropool van Gizeh, die later wel gebruikt werd voor necropolen in het algemeen. Ik denk dat het erg waarschijnlijk is dat de vaasjes inderdaad afkomstig zijn uit de tempel van Sokar-Osiris te Gizeh, of een heiligdom dat er nauw mee verbonden was, en waar we nog minder over weten.
Samen met de teksten, en enkele beelden die (misschien) uit de tempel afkomstig zijn, vormen ze de enige sporen van deze nog niet ontdekte tempel.
Ik had hier al een lezing over gegeven op de Egyptologendag van 2 jaar geleden. Deze keer lag de nadruk dus vooral op de nieuwste resultaten van mijn onderzoek, daarom dus: nieuwe sporen.

Wat moeten we ons voorstellen bij de Sokar-Osiris vaasjes?
Hoe groot zijn ze?
Uit welke materialen zijn ze gemaakt?
Welke functie kunnen ze gehad hebben?

De oudste vaasjes zijn konisch, verbredend van onder naar boven. Vanaf Ramses II komen cilindrisch-tonvormige vaasjes voor. Vaasjes uit de Late Tijd – Ptolemaeëntijd zijn kelkvormig. Er is dus een duidelijke evolutie in de vorm. Ze zijn beschreven met 1 of (zelden) 2 cartouches, eventueel voorafgegaan door koningstitels. De koning is ‘geliefd door’ Sokar, Osiris, Sokar-Osiris, Ptah-Sokar, of Wennefer. Ik ken ook 2 vaasjes met de naam van Isis. De god wordt soms ‘heer van Ro-Setau’, minder vaak ‘heer van de Sjetit (het graf van Sokar)’ genoemd. Op sommige vaasjes komt alleen de koningsnaam voor. Op een aantal kelkvormige vaasjes staat enkel de tekst ‘geliefd door Sokar-Osiris’, zonder koningsnaam.
Ze zijn tamelijk klein, 4-6 cm. hoog, en gemaakt uit faïence. Vaasjes uit de tijd van Amenhotep III zijn gemaakt van glas, ééntje uit albast.
Het gaat om zalfpotjes. De vaasjes uit het Nieuwe Rijk geven geen informatie over hun inhoud. Recent heb ik een Ptolemaeïsch vaasje gevonden waarop de inscriptie vermeld dat het feestreuk bevatte. Een ander, soortgelijk potje, spijtig genoeg zonder vermelding van Sokar-Osiris, bevatte cederolie. Zowel cederolie als feestreuk maken deel uit van de zogenaamde ‘7 heilige oliën’ die door de Egyptenaren werden gebruikt tijdens de begrafenisrites. Ze werden gebruikt bij de reiniging van het lichaam van de dode, en tijdens het ritueel van het ‘openen van de mond’, waarbij de dode het gebruik van zijn zintuigen terugkreeg zodat hij terug kon zien, horen, en ruiken. De vaasjes waren echter niet bestemt voor een mens, maar gewijd aan een god. Nu werd tijdens het Sokar-feest een beeld van de god Sokar gemummificeerd en begraven, om daarna opnieuw te herrijzen. Volgens mij werden de vaasjes tijdens dit feest gebruikt voor het zalven van de Sokar-mummie.
Enkele vaasjes zijn te zien op:
http://homepage.powerup.com.au/~ancient/faience.htm
http://www.globalegyptianmuseum.org/record.aspx?id=4517
http://www.globalegyptianmuseum.org/record.aspx?id=4518

Uit welke periode stammen de vaasjes? Zijn ze gedurende geheel Faraonisch Egypte – in vloeiende lijn - te vinden?
De vaasjes stammen uit 2 verschillende periodes. Een eerste groep komt uit het Nieuwe Rijk, uit de periode Amenhotep III – Ramses VII. Ik heb bijna alle koningen uit deze periode teruggevonden. Uit de 18e dynastie ken ik vaasjes van Amenhotep III, Eje en Horemheb. Echnaton en zijn directe opvolgers ontbreken. In de 19e dynastie ontbreekt enkel Amenmesse, een usurpator wiens macht waarschijnlijk nooit tot in Memfis reikte. In de 20e dynastie ontbreekt voorlopig nog Ramses V. Na Ramses VII is er een grote leemte.
De volgende koning is Nectanebo II. De anonieme kelkvormige vaasjes gewijd aan Sokar-Osiris zou ik in de 31e dynastie willen plaatsen. Ik moet toegeven dat ik dit niet kan bewijzen. Er zijn echter bijna geen hiërogliefische inscripties van de Perzische koningen uit deze periode teruggevonden. Ze hadden blijkbaar maar weinig interesse voor de Egyptische tempels.
Ik ken nog enkele vaasjes op naam van Ptolemaeus. Spijtig genoeg kan dit slaan op zowel Ptolemaeus I als II. Andere vaasjes dragen duidelijk de troonnaam van Ptolemaeus II.

Waar komen de vaasjes vandaan?
Vermits ze afkomstig zijn uit illegale opgravingen is dit moeilijk te zeggen. Sommige veilingcatalogi geven als herkomst: de tempel van Sokar-Osiris, heer van Ro-Setau te Gizeh.
De inscripties van sommige vaasjes noemen de god inderdaad de heer van Ro-Setau en Ro-Setau was de oud-Egyptische naam voor de necropool van Gizeh. In 1929 heeft Selim Hassan een kelkvormig vaasje, op naam van Nectanebo II teruggevonden in de omgeving van de sfinx. Spijtig genoeg wordt Sokar-Osiris op dit vaasje niet vermeld, maar het is mogelijk dat het vaasje van dezelfde oorsprong is.
De tempel van Sokar-Osiris te Gizeh was in ieder geval in gebruik vanaf het Nieuwe Rijk tot in de Ptolemaeëntijd, de periode waarin de vaasjes voorkomen. Er zijn niet zoveel tempels waarvan we dit met zekerheid kunnen zeggen. Ze komen dus waarschijnlijk uit de streek van Gizeh, mogelijk uit de Sokar-Osiris-tempel of een nauw daarmee verbonden heiligdom.
Volgens sommige veilingcatalogi zijn ze afkomstig van funderingsdepots, maar dit lijkt me eerder onwaarschijnlijk. Zeker in de 19e –20e dynastie zijn vaasjes tamelijk zeldzaam in funderingsdepots. De weinige gekende exemplaren zijn veel groter als de Sokar-Osiris vaasjes. Het grote aantal koningsnamen kan op die manier ook maar moeilijk verklaard worden.
Volgens mij komen de vaasjes uit twee tempeldepots, gegraven binnen het tempeldomein, waarin oude cultusvoorwerpen werden begraven. Mogelijk waren er zelfs 3 of meer tempeldepots.
- Een eerste tempeldepot werd gemaakt op het einde van het Nieuwe Rijk, waarin de vaasjes uit de periode Amenhotep III – Ramses VII werden begraven.
- Mogelijk heeft Nectanebo II een tempeldepot aangelegd voor de vaasjes uit de periode eind Nieuwe Rijk – begin 30e dynastie. Dit depot is mogelijk nog niet ontdekt.
- Een derde tempeldepot zou dan gemaakt zijn in de vroege Ptolemaeëntijd, met de vaasjes uit de periode Nectanebo II – Ptolemaeus II.
Het eerste en derde depot moeten dan wel erg dicht bij elkaar gelegen hebben, vermits vaasjes uit beide periodes regelmatig op dezelfde veilingen opduiken. Ze komen dus waarschijnlijk uit dezelfde bron en zijn tegelijk gevonden. Ik ken minstens 2, misschien 3 vaasjes uit het 3e depot die vóór 1995 zijn opgedoken. Het gaat mogelijk om oppervlaktevondsten.

Hoeveel van die vaasjes – of fragmenten - zijn ooit gevonden? En waar bevinden ze zich nu?
Spijtig genoeg kan ik op deze vraag geen echt antwoord geven. De vaasjes zijn afkomstig van illegale opgravingen, Ik ken er 257, maar uit gesprekken met antiekhandelaars en forums op het internet weet ik dat het grootste deel al verkocht was toen ik met mijn onderzoek begon.
Ze zijn in grote getallen op de markt gekomen vanaf 1995, en het is moeilijk om onderzoek te doen naar de antiekmarkt in die periode. De meeste websites gaan niet zover terug, en het aantal veilingcatalogi in bibliotheken is eerder beperkt.
Ik weet dus niet hoeveel er gevonden zijn, en kan enkel een schatting geven.
Amenhotep III – Ramses VII = ongeveer 300 jaar
Nectanebo II – Ptolemaeus II = ongeveer 100 jaar.
Als het inderdaad gaat om de 7 heilige oliën, die jaarlijks gebruikt werden tijdens het Sokar-feest, komen we op 7 x 400 = 2800 vaasjes.
Bij de reiniging van de mummie en het openen van de mond werden naast de 7 heilige oliën nog 3 andere gebruikt. Het zou dus kunnen dat we met 10 vaasjes per jaar moeten rekenen.
Het zou dan gaan om 10 x 400 = 4000 vaasjes.
Ik sluit niet uit dat er nog meer waren.
Het grootste deel van de vaasjes bevindt zich in privaatverzamelingen. Enkele vaasjes bevinden zich in musea.
- 2 in het Kunsthistorisches Museum in Wenen
- 4 in het Martin-von-Wagner-Museum van de universiteit van Würzburg
- 2 in het Museo Egipcio in Barcelona
- 1 in het Miho Museum in Japan

Zijn er ook vaasjes die de kenmerken hebben van Sokar-Osiris vaasjes, maar niet beschreven zijn, maar waarvan u het vermoeden hebt dat ze toch een connectie hebben met deze godheid?
Er bestaan kelkvormige vaasjes zonder inscriptie. Volgens Silke Grallert, een Duitse egyptologe, zijn ze afkomstig uit elitegraven uit de 30e dynastie. Ze werden waarschijnlijk ook gebruikt bij de ceremonie van het openen van de mond.
Er is echter 1 vaasje zonder inscriptie dat volgens de catalogus afkomstig was uit de Sokar-Osiris tempel van Ro-Setau. Dit is het enige zulke vaasje dat ik in mijn catalogus heb opgenomen, hoewel ik niet echt zeker ben van de herkomst.
Ik heb slechts weining zekerheden in dit onderzoek, en dus probeer ik me te beperken tot vaasjes waarvan het duidelijk is dat ze tot de groep behoren.

Het festival van Sokar was niet zonder belang; een koninklijke oorsprong of connectie?
Ik moet toegeven dat ik de oorsprong van het Sokar-feest niet echt heb onderzocht. Ik heb me tot nu toe vooral toegelegd op de Sokar-cultus in de periode dat de vaasjes in gebruik waren. Het is moeilijk om iets te zeggen over de oorsprong van het Sokar-feest, omdat het al zover teruggaat. Er zijn sporen die teruggaan tot de 1e dynastie en zelfs vroeger. Wat er toen juist tijdens het feest gebeurde is spijtig genoeg niet echt duidelijk.
Het Sokar-feest draaide rond de dood en wedergeboorte van de god. De Egyptische koning wou zich na zijn dood met deze god verenigen. Het feest gaat dus in feite ook over de dood en wedergeboorte van de koning. Het Sokar-feest werd dan ook afgebeeld in koninklijke dodentempels, zoals Medinet Haboe.

Is er met absolute zekerheid een connectie te bepalen tussen deze vaasjes en het festival van Sokar?
Nee, er is geen absolute zekerheid en ik denk niet dat we ooit absoluut zeker zullen weten waarvoor de vaasjes gediend hebben. De vaasjes zijn afkomstig van illegale opgravingen. Misschien lagen er naast de vaasjes nog andere voorwerpen die ons iets hadden kunnen leren over deze vaasjes, maar spijtig genoeg is die informatie verloren gegaan. Het verband tussen de vaasjes en het Sokar-festival is dus enkel een hypothese, die gebaseerd is op wat ik van deze vaasjes weet.
- Vaak worden vaasjes met namen van verschillende koningen en uit verschillende periodes in dezelfde veiling aangeboden
- Ze zijn in grote getallen op de markt gekomen vanaf 1995
=> Alle vaasjes komen waarschijnlijk van dezelfde bron, en zijn tesamen gevonden.
- Het is de eerste keer dat een zo grote hoeveelheid kleine vaasjes gewijd aan dezelfde god is gevonden.
=> Mogelijk werden ze gebruikt in een ritueel dat eigen is aan de Sokar-Osiris cultus.
- Ik heb nog maar een klein deel van de vaasjes teruggevonden
- Er is een duidelijk statistisch verband tussen het aantal vaasjes met een bepaalde koningsnaam en het aantal regeringsjaren van die koning.
- Er is een duidelijke evolutie in de vorm van de vaasjes, die zelfs merkbaar is binnen de lange regering van Ramses II.
- Van sommige koningen ken ik meer vaasjes dan regeringsjaren.
=> Het lijkt erop dat er elk jaar meerdere vaasjes voor de god gemaakt werden
- De vaasjes zijn waarschijnlijk afkomstig uit een Sokar-heiligdom
- Sommige Ptolemaeïsche vaasjes werden gebruikt voor de 7 heilige oliën.
- Het is waarschijnlijk dat dit ook geldt voor de vaasjes uit de vroegere periodes.
- De 7 heilige oliën werden gebruikt tijdens het begrafenisritueel
- De vaasjes zijn gewijd aan de god Sokar
- Deze god werd ritueel begraven tijdens het Sokarfeest
- Tijdens dit feest is werd ook de enneade gezalfd, en sommige vaasjes zijn gewijd aan Isis.
=> Waarschijnlijk werden de vaasjes gebruikt voor de rituelen van het Sokarfeest.

Voorlopig is deze hypothese de enige die alle aspecten van de vaasjes op een bevredigende manier kan uitleggen. Het is echter mogelijk dat nieuwe elementen opduiken, waardoor ik naar een andere oplossing moet zoeken. Indien de vaasjes vóór 1995 door een archeoloog gevonden waren, had die waarschijnlijk een beter gefundeerde theorie kunnen voorleggen. Ik kan echter niet steunen op archeologische rapporten en moet dus alle elementen stukje bij beetje bij elkaar puzzelen.

Waar zou u graag eens opgravingen willen leiden of verrichten in Egypte en waarom?
Ik zou natuurlijk graag opgravingen leiden naar de tempel waaruit de vaasjes afkomstig zijn, en als ik dan toch mag dromen, vóór 1995, zodat ik ze nog in situ kan vinden.
Egypte is ook een heel bekende vindplaats van fossiele beenderen. Ik kan me niet voorstellen dat de Egyptenaren hiervan niet op de hoogte waren. Ik zou graag willen zoeken naar sporen van menselijke activiteit nabij de grote vindplaatsen van dinosaurus- en walvisbeenderen, zoals in de oases en in de ‘vallei van de walvissen’ nabij de Fajoem.
Ik ben wel geen archeoloog.

Bedankt voor dit vraaggesprek en voor de uitstekende uitleg.
Uw onderzoek naar de invloed van teruggevonden fossiele beenderen op de Egyptische mythologie lijkt me ook erg interessant.
Veel succes bij uw verder werk.
Laatst gewijzigd door Philip Arrhidaeus op Do Jun 05, 2008 5:39 pm, in totaal 1 keer gewijzigd.
Gebruikers-avatar
Philip Arrhidaeus
Site Admin
 
Berichten: 6386
Geregistreerd: Do Mrt 23, 2006 3:16 pm
Woonplaats: Vlaanderen

Berichtdoor Philip Arrhidaeus » Do Nov 01, 2007 9:21 pm

Volgens sommige veilinghuizen zijn de vaasjes afkomstig van de tempel van Sokar-Osiris, heer van Ro-Setau te Gizeh. Meestal wordt er geen herkomst gegeven, maar deze herkomstbepaling ben ik tot nu toe 27 keer tegengekomen. Opmerkelijk, vermits de tempel van Sokar-Osiris te Gizeh nooit officieel is ontdekt. Deze tempel is enkel bekend uit oud-Egyptische teksten. Volgens Christiane Zivie-Coche bevindt hij zich waarschijnlijk onder het dorp Nazlet Batran, nabij Gizeh. De god wordt op de vaasjes vaak ‘heer van Ro-Setau genoemd, en Ro-Setau was inderdaad de oud-Egyptische naam voor de necropool van Gizeh, die later wel gebruikt werd voor necropolen in het algemeen. Ik denk dat het erg waarschijnlijk is dat de vaasjes inderdaad afkomstig zijn uit de tempel van Sokar-Osiris te Gizeh, of een heiligdom dat er nauw mee verbonden was, en waar we nog minder over weten.

Nogmaals: zeer volledige uitleg. In mijn onwetendheid toch deze vragen.

Waarom meent Christiane Zivie-Coche dat de tempel zich daar zou bevinden?

Verwijzen de teksten naar Gizeh of naar Memphis?

Is het uit de teksten uit te maken vanaf wanneer er zich een tempel in Gizeh bevond?

Omdat er voorlopig enkel vaasjes vanaf het Nieuwe Rijk geïdentificeerd zijn, vroeg ik me af of het mogelijk zou zijn dat deze voorwerpen uit de omgeving van Thebe komen, waar vanaf het Nieuwe Rijk dus ook een festival van Sokar was?
Gebruikers-avatar
Philip Arrhidaeus
Site Admin
 
Berichten: 6386
Geregistreerd: Do Mrt 23, 2006 3:16 pm
Woonplaats: Vlaanderen

Berichtdoor Seth neb Tjebu » Vr Nov 09, 2007 8:11 pm

Waarom meent Christiane Zivie-Coche dat de tempel zich daar zou bevinden?

De theorie van Christiane Zivie-Coche is gebaseeerd op enkele oud-Egyptische teksten. De voornaamste is de zogenaamde ‘stele van de dochter van Cheops’ uit de 26e dynastie. Volgens deze stele bevond de tempel van Isis zich ten NW van het domein van Osiris, heer van Ro-Setau, de omwalling van de sfinx bevond zich ten N van Osiris van Ro-Setau. De tempel bevindt zich dus ergens in het gebied dat zich uitstrekt van de moslimbegraafplaats tot het dorp Nazlet Batran.


Verwijzen de teksten naar Gizeh of naar Memphis?

De teksten op de vaasjes zijn erg kort Ze zijn dan ook hoogstens 6 cm. hoog. De meeste inscripties zijn van de vorm : koning X, geliefd door Osiris (of Sokar, of Sokar-Osiris). Vanaf Sethi I krijgt de god soms het epitheton ‘Heer van Ro-Setau’. Ro-Setau is de oud-Egyptische naam van Gizeh. Omdat de necropool van Gizeh zoveel aanzien had, is Ro-Setau wel een synoniem geworden voor ‘necropool’ in het algemeen, maar dit betekent niet dat ‘heer van Ro-Setau’ moet vertaald worden als ‘heer van de necropool’. Er zijn aanwijzingen dat Ro-Setau in hier inderdaad verwijst naar Gizeh (zie onder)


Is het uit de teksten uit te maken vanaf wanneer er zich een tempel in Gizeh bevond?

De teksten bewijzen enkel dat de tempel in die periode bestond. De meeste teksten komen van beelden of grafsteles en geven enkel de titels van de persoon die aan de tempel verbonden was. Veel meer dan dat meneer x priester of schrijver was in de tempel van Osiris van Ro-Setau komen we niet te weten.
Informatie over de ouderdom van de tempel zou moeten gevonden worden bij de opgravingen. De oudste mogelijke verwijzing naar de tempel bevindt zich op de sfinxstele van Thoetmosis IV. Daarop staat dat het domein van de sfinx zich naast Osiris van Ro-Setau bevindt. Dit verwijst mogelijk naar een cultusplaats van Osiris van Ro-Setau, maar we weten niet hoe die er toen uitzag of hoe groot die cultusplaats juist was.


Omdat er voorlopig enkel vaasjes vanaf het Nieuwe Rijk geïdentificeerd zijn, vroeg ik me af of het mogelijk zou zijn dat deze voorwerpen uit de omgeving van Thebe komen, waar vanaf het Nieuwe Rijk dus ook een festival van Sokar was?

De god Osiris werd inderdaad op verschillende plaatsen in Egypte vereerd. Die cultusplaats word soms vermeld in de titels van de god, die dan ‘heer van’ een bepaalde cultusplaats wordt genoemd.
De titel die de god op de vaasjes veruit het meeste draagt (en voorkomt op praktisch alle vaasjes uit de laat 19e – 20e dynastie) is ‘heer van Ro-Setau’. Ro-setau was de naam voor de necropool van Giza, maar is al gauw een synoniem voor ‘necropool’ in het algemeen geworden. In theorie zou het dus kunnen dat ‘heer van Ro-Setau’ zou moeten vertaald worden als ‘heer van de (plaatselijke) necropool’, en dat de vaasjes van een andere plaats afkomstig zijn, bv. Thebe.
In Leitz’ ‘Lexikon der ägyptischen Götter und Götterbezeichnungen’ wordt o.a. een lijst gegeven van plaatsen en voorwerpen waar Osiris ‘heer van Ro-Setau wordt genoemd. Ik heb nog niet alle referenties kunnen nakijken, en mijn conclusies zijn dus maar voorlopig. In ieder geval valt het op dat het grootste deel van de voorwerpen uit de streek van Memphis afkomstig is. Er zijn slechts een paar gevallen bekend in Thebaanse graven, telkens in Osirishymnes, waarin de verschillende cultusplaatsen en aspecten van de god worden opgesomd. Osiris wordt in die teksten ook ‘heer van Abydos’ en ‘heer van Boesiris’ genoemd. Hetzelfde geldt voor enkele Middenrijkssteles uit Abydos. In al deze gevallen wou men de bescherming afsmeken van Osiris in zoveel mogelijk vormen en gedaantes. Ze vormen dus geen bewijs dat de god Osiris in Abydos of Thebe werd vereerd als ‘heer van de necropool’. De titel ‘heer van Ro-Setau’ lijkt gereserveerd voor de god die vereerd werd in de tempel van Giza.
Op 1 vaasje en 1 fragment wordt de god ‘heer van de Sjetit’ (het graf van Sokar) genoemd. Deze titel heb ik nog niet onderzocht, ik weet niet of hij typisch Memfitisch is. Andere titels zoals ‘de grote god’ zijn veel te algemeen, en kunnen voor praktisch alle goden gebruikt worden.
Het lijkt er dus op dat Osiris enkel in de streek van Memfis vereerd werd als ‘Heer van Ro-Setau’. Indien de vaasjes uit Thebe of Abydos afkomstig waren, zou men de titels verwachten die Osiris in de plaatselijke cultus droeg.
Op de sommige vaasjes draagt de god geen titels. In theorie zouden die dan van een andere plaats kunnen afkomstig zijn. De meeste van die vaasjes zijn echter gewijd aan Sokar, een typisch Memfitische vorm van de god Osiris.
De inscripties lijken dus te wijzen op een herkomst uit de streek van Giza.
Seth neb Tjebu
 
Berichten: 3
Geregistreerd: Ma Okt 29, 2007 4:34 pm


Terug naar Egyptologen en archeologen

Wie is er online?

Gebruikers in dit forum: Geen geregistreerde gebruikers en 1 gast

cron