Isabelle Therasse - interview over replica's en rotskunst

Moderator: yuti

Isabelle Therasse - interview over replica's en rotskunst

Berichtdoor Philip Arrhidaeus » Wo Nov 09, 2011 9:15 pm

Interview met Egyptologe Isabelle Therasse… over replica’s, over het Jubelparkmuseum, en over het onderzoek en het tekenen van de rotskunst van Qurta en El Hosh, waarvan prachtige foto's.

Dag Mevrouw Isabelle Therasse. Blij u te mogen interviewen voor Pr Kmt.
Wilt u zo vriendelijk zijn ons uit te leggen waar u wat gestudeerd hebt? Een nuchtere studiekeuze of reeds eerder gefascineerd door het oude Egypte?

Isabelle Therasse:
Ik ben licentiaat in archeologie en kunstgeschiedenis en heb me de twee laatste jaren van mijn studies in Egyptische kunst gespecialiseerd. Ik ben afkomstig van Namen en ben dus daar met mijn twee kandidaturen begonnen om daarna mijn diploma in Louvain-La-Neuve te halen. Ik heb me altijd door kunst aangetrokken gevoeld . Toen ik een puber was, droomde ik ervan danseres te worden en posters van Jorge Don, de toen favoriete danser van Maurice Béjart, hingen aan de muren van mijn kamer. In het laatste jaar Middelbaar moesten we nog eind jaren zeventig een maturiteitsexamen afleggen en ik heb dat toen over Manet gedaan. Ik was toen dol op impressionisme. Egypte, heb ik eigenlijk vooral in het begin van mijn studies ontdekt. Ik was direct gebeten… nu nog altijd.

Waarover ging uw eindwerk als ik vragen mag? Is uw favoriete periode of onderwerp betreffende het oude Egypte steeds hetzelfde gebleven?
Isabelle Therasse:
Ik heb mijn eindwerk gemaakt over Ankhnesneferibrê, dochter van farao Psammetichus II en koningin Takhout en laatste ‘Divine Adoratrice of Amun’ en ‘God’s wife of Amun’ (586 – 525 v.Ch.). Ze heeft toen, op sacerdotaal en politiek vlak, een heel belangrijke rol gespeeld. Ze was een betrouwbare vertegenwoordiger van de farao in het zuiden van Egypte. In Thebe heeft ze zelfs de titel van “Eerste profeet van Amon’ gedragen, een titel die vóór haar een privilege van de Hoge Priesters van Amon was. De aankomst van de Perzen in 525 v. Chr. betekende het einde van een functie die al eeuwen bestond en haar hoogste punt ooit had bereikt.
Sindsdien heb ik mij in veel onderwerpen uit verschillende perioden kunnen verdiepen en ik vond het altijd even interessant. Maar ik heb toch een voorkeur voor de 18de dynastie en vooral de Amarna periode.

Analyseren van een rotskunstpaneel van Qurta I.
Afbeelding

Ik weet dat u betrokken was bij volgend onderzoek in Egypte:
- in Qurta viewtopic.php?f=36&t=837
- en in el-Hosh viewtopic.php?f=36&t=2348
Wat was uw functie in het team?

Isabelle Therasse:
In 2005 herontdekte Dirk Huyge heel oude rotskunstpanelen (rond 180 figuren!) in het zuiden van Egypte, dichtbij Edfu, op de site van Qurta. In 2007 is er dan een eerste missie ter plaatste geweest met de bedoeling alle tekeningen te repertoriëren en documenteren. Ik ben toen als tekenares mee geweest. Een fantastische ervaring die ik nog twee keer daarna heb kunnen beleven, in 2008 in Qurta en in 2010 op de site van El Hosh, op de andere oever van de Nijl. In de twee gevallen, ging het over prehistorische rotskunst. De tekeningen stellen heel naturalistische afbeeldingen voor van de fauna van toen, vooral oerossen maar ook nijlpaarden, vogels, gazellen, vissen en zelfs menselijke vrouwelijke figuren. Als tekenares heb ik die tekeningen dus met twee collega’s op plastic folie die tegen de rots was geplaatst, zo nauwkeurig en objectief mogelijk weergegeven. Het is een moeilijke job in die zin dat men eerst naar de figuren correct moet leren kijken zonder die te interpreteren. Het vraagt tijd, concentratie en discipline. Erosie en slechte belichting maken het ook soms moeilijk. Je moet eigenlijk je verstand op nul zetten en gewoon heel objectief weergeven wat je ziet en voelt. Alle details zijn belangrijk: graveertechnieken, natuurlijke onderbrekingen, overlappingen… Je bent dan zo gefocust dat je alles vergeet… met de woestijn of de Nijl als achtergrond… zalig. Het is heel rustgevend. Een beetje avontuurlijk ook want we hebben vaak op hoge stellingen moeten werken en op ladders op 6m hoogte. En ja… het was ook fantastisch drie keer een maand lang in Egypte te kunnen leven. Bovendien heeft het me de gelegenheid gegeven in het Belgisch opgravingshuis in Elkab te logeren, waarover ik na al die jaren in het museum al zoveel had horen praten! Een droom werd voor mij werkelijkheid.

De drie tekenaressen van Qurta: Elyssa Figari, Anne Lebrun-Nelis en Isabelle Therasse.
Afbeelding

U bent medewerkster aan de Koninklijke Musea voor Kunst en Geschiedenis te Brussel / les Musées Royaux d’Art et d’Histoire à Bruxelles. Wat omhelst dit precies en in welke afdeling(en) van de Musea bent uw werkzaam?
Isabelle Therasse:
Ik werk nu al meer dan 20 jaar in het Jubelparkmuseum. Ik voel me daar echt thuis. Voor een egyptoloog is het een ongelooflijke kans om daar te kunnen werken, wetende dat we een van de mooiste en gevarieerde collecties van Europa hebben. We beschikken ook over de beste Europese egyptologische bibliotheek. Ik werk al al die jaren bij de Franstalige Culturele en Educatieve Dienst, wat betekent dat ik niet alleen maar rond Egypte moet blijven leren maar ook over andere collecties van het museum. Zo gids ik natuurlijk alle collecties van de Oudheid, maar ook van Prehistorie en Nationale archeologie tot Precolumbiaanse kunst, Islamitische kunst en noem maar op. Ik vind de combinatie tussen leren en studeren en doorgeven aan wie dan ook, nog altijd even boeiend. Zijn passie doorgeven en zich aanpassen aan het publiek is altijd een uitdaging en geeft enorm veel tevredenheid. Ik gids ook meestal de grote tijdelijke tentoonstellingen die bij ons te zien zijn, wat me ook de gelegenheid geeft andere werelden te ontdekken, zoals ”De Zijderoute” twee jaar geleden of nu “Indios no Brasil”, de nieuwe Europalia tentoonstelling over Indianen van Amazonië. Maar mijn hart blijft natuurlijk bij archeologie in het algemeen en meer bepaald bij Egypte.
Ik heb bovendien de laatste jaren veel meer kunnen doen dan gidsen en lezingen geven, bijvoorbeeld met verschillende teksten te schrijven voor audiogidsen, maar ook de inrichting van nieuwe zalen te kunnen doen. Een nieuwe uitdaging die ik nog heel graag verder zou willen doen.

De site bevindt zich op anderhalf uur van het huis van Elkab. Drie uur per dag in de auto dus!
Afbeelding

De vernieuwde website van de KMKG / MRAH valt op, evenals de realisatie van Carmentis.
http://carmentis.kmkg-mrah.be/eMuseumPlus
Een welgekomen, maar enorm werk wellicht. Specifiek over de Egyptische collectie: hoeveel voorwerpen werden reeds ingevoerd, en is het de bedoeling om alle artefacten – ook die in de reserves - op deze manier te kunnen opzoeken?

Isabelle Therasse:
De ongeveer 13.000 stukken van de Egyptische collectie bevinden zich al op Carmentis. De bedoeling is inderdaad niet alleen maar de stukken die te zien zijn door de bezoekers in te voeren, maar ook de stukken die in de reserves staan. Foto’s zijn nog niet online beschikbaar voor alle inventarisnummers, maar er is al een grote inspanning gemaakt en de hele collectie staat al online, met uitzondering van een honderdtal stukken vaatwerk.
Voor ongeveer 1500 stukken van de Egyptische collectie van Brussel, kan men ook terecht op de website http://www.globalegyptianmuseum.org/ waar men meer informatie kan vinden.

Interessant en mooi gebracht: de (reeds sinds een tijdje) nieuwe afdeling in het Jubelparkmuseum van Nacht http://www.kmkg-mrah.be/nl/graf-van-nacht en de voorlopige kamer van Toetanchamon.
http://www.kmkg-mrah.be/nl/node/1249
Was dit makkelijk te verwezenlijken, of komt er veel meer bij kijken dan de bezoekers kunnen vermoeden?

Isabelle Therasse:
Het was in ieder geval boeiend! Voor de herinrichting van de zaal van Nacht waren het concept, de keuze van de stukken, de etiketten en de teksten al 5 jaar klaar toen er eindelijk een budget werd gevonden om die effectief in te richten. Dit gebeurde met de hulp van een architect. De zaal zelf heeft dus een grondige opknapbeurt gekregen, wat de presentatie natuurlijk heel mooi en up to date maakt.
Voor onze spiegeltentoonstelling over Toetanchamon en zijn tijd was het helemaal anders. Alles moest in twee maand tijd klaar zijn en met een heel klein budget. Alles is dus intern gebeurd. Maar het was weer de gelegenheid stukken van de reserves naar het publiek te brengen, het op een didactische manier voor te stellen en ook het bewijs te leveren dat men met weinig middelen maar met het goede wil van iedereen toch iets kan bereiken. En dat is motiverend en aanmoedigend.

Afbeelding

Bewijzen deze replica’s nu – na slijtage van het origineel zoals de tombe van Nacht – niet hun grote nut?
Isabelle Therasse:
Ik ben niet een van diegenen die uit principe niks aan replica’s vinden. Ik heb er persoonlijk geen probleem mee zolang het duidelijk zo aangekondigd is, het professioneel en kwalitatief is naar voren gebracht en een didactisch doel heeft. Sinds 1928 beschikt het Jubelparkmuseum over een replica van de decoratie van het graf van Nacht, een Egyptische tuinier verbonden aan de tempel van Karnak in de tijd van Amenhotep III. De replica werd door Jean Capart besteld. Hij had in het British Museum de tekeningen op ware grootte en de aquarellen bestudeerd die Robert Hay in de 19de eeuw in verschillende Thebaanse private graven had gemaakt en kwam toen op het idee die tekeningen te gebruiken om de decoratie van één graf te laten kopiëren in Brussel. Sinds Hay het graf bezocht, in 1832, is het origineel (TT161) heel erg beschadigd geraakt en trouwens nu gesloten voor het publiek. Onze replica is dus completer en dichterbij de oorspronkelijke realiteit geworden dan wat men ter plaatse kan zien.

Over de replica tentoonstelling in Brussel ‘Tutankhamun, his tomb and his treasures’ gaf u een interessant interview bij RTL televisie:
http://www.rtltvi.be/video/Isabelle-The ... 02970.aspx
http://www.kingtutbrussels.be/
Kon de tentoonstelling op voldoende interesse rekenen?

Isabelle Therasse:
Oh ja, ze zijn nu aan meer dan 200.000 bezoekers! Volgens collega’s die daar werken, is het de laatste weken er bijzonder druk geworden. De verlenging tot 27/11 zal voor veel mensen heel goed nieuws zijn. Onze twee zalen in het Jubelparkmuseum blijven ook toegankelijk tot die datum. Vergeet ook niet dat men een vermindering krijgt in ons museum met een ticket van de tentoonstelling op de Heizel en omgekeerd!

Kopiëren van het grootste rotskunstpaneel van Qurta I.
Afbeelding

Toetanchamon is een alom bekende naam die mensen lokt. Denkt u dat een rondreizende replica van bijvoorbeeld de tombe van Seti I uit de Vallei der Koningen een even groot succes zou zijn? Of van de Koningstombes in Tanis?
Isabelle Therasse:
Ik denk dat Egypte in het algemeen veel mensen aantrekt. In 2004 hebben we een tentoonstelling over Deir el-Medina gehad in het museum. In drie maanden tijd zijn er toen 120.000 bezoekers geweest! Toch ging het niet over goud en farao’s maar over een gemeenschap van kunstenaars en ambachtlui uit het Nieuwe Rijk. Voor één keer, de middenklasse van Egypte. Natuurlijk kent iedereen Toetanchamon, maar Egypte is veel meer en het publiek heeft er ook interesse in.

Wanneer en waarom werden de replica’s gemaakt die zich nu in de Toetanchamon / Toutankhamon kamer in het Jubelparkmuseum bevinden?
viewtopic.php?f=38&t=2591

Isabelle Therasse:
De replica’s die momenteel tentoongesteld zijn in het museum zijn afgietsels van bekende Amarna stukken van de musea van Cairo en Berlijn, waaronder de beroemde Nefertiti die door Ludwig Borchardt in 1912 in Amarna teruggevonden werd. Ze maken deel uit van een collectie van 250 stukken die Jean Capart in de jaren 1930 voor het museum verzamelde, met een didactische en educatieve bedoeling. Sommige van die replica’s zijn giften van de Egypt Exploration Society, andere zijn met de hulp van de Egyptologische Stichting Koningin Elisabeth gekocht geweest.
In 1933 organiseerde de ESKE een tentoonstelling over Amarna om haar tiende verjaardag te vieren. Toen zijn de afgietsels die nu in het Jubelpark te zien zijn, ook tentoongesteld geweest.
Sommige ervan hebben een bijzondere waarde, zoals het reliëf van het graf van Aÿ in Amarna, dat sindsdien in heel slechte staat is of de twee Amarna prinsessen waarvan de originelen in het Cairo museum gestolen zijn geweest tijdens de revolutie, begin 2010, en nog altijd niet teruggevonden zijn.

Kopiëren van een rotstekening in Abu Tanqura Bahari 11.
Afbeelding

U vertelde in het RTL interview dat voor het maken van de replica’s op de Heizel beroep gedaan werd op uitsluitend of vooral Egyptische kunstenaars. Hoe heeft men die toch wel zeer bekwame mensen gevonden en geselecteerd? Naar mijn bescheiden mening werd uitstekend werk geleverd… ik heb moeten zoeken naar afwijkingen met de originelen.
Isabelle Therasse:
Het is inderdaad indrukwekkend. Alleen het masker vind ik persoonlijk niet vergelijkbaar met het origineel, maar niet iedereen in mijn entourage is daarmee akkoord. De directeur van de ploeg kunstenaars die in Cairo aan die kopieën werkten, heeft trouwens verteld tijdens de persconferentie dat hij het twee keer had laten opnieuw maken omdat hij niet tevreden was met het resultaat. Ik vind persoonlijk dat het echte masker van Toetanchamon, dat in het museum van Cairo staat, nog altijd veel mooier is en veel meer straalt dan zijn replica van de Heizel. Maar de duizend andere stukken die in de tentoonstelling staan, zijn zeker van supergoede kwaliteit, ja.

Kopiëren van een rotstekening in Abu Tanqura Bahari in el-Hosh.
Afbeelding

Hebben de replica’s van de voorwerpen uit de tombe van Toetanchamon nog enig nut nadat ze de wereld rond geweest zijn? Is het misschien de bedoeling die te gebruiken in de tombe replica van KV62 waarvan al geruime tijd sprake is? Denkt u dat een replica tombe een goed alternatief is voor de toeristen in Egypte, en succesvol zal zijn?
Isabelle Therasse:
Ik denk niet dat het al gedaan is met het rondreizen van de replica’s, hoor! Tot nu toe zijn de drie tentoonstellingen die zich parallel in drie verschillende steden bevinden, alleen maar in Europa geweest. Maar er is nu een eerste reis gepland naar Azië en de organisatoren hebben ook nog altijd een oogje op de Verenigde Staten. Als dat lukt, dan zijn de stukken nog jaren op weg. Ze geraken dan ook soms beschadigd en moeten regelmatig onderhouden worden. Wie weet wat er later mee zal gebeuren…
Een replica van een graf is altijd een aantrekkelijke oplossing als het origineel niet meer te zien is natuurlijk. Ik ben al veel in Egypte geweest, maar ik heb de graven van Sethi I of van Nefertari nog altijd niet kunnen zien en dat is wel heel frustrerend. Toen ik de kopie van de grot van Lascaux zag, in de Dordogne, wist ik dat het dat of niks was, en ik vond het erg indrukwekkend. Maar moest ik nu de gelegenheid hebben de echte grot te zien, dan zou ik natuurlijk geen seconde aarzelen tussen de twee mogelijkheden.

Kopiëren van een rotstekening in Abu Tanqura Bahari in el-Hosh.
Afbeelding

Howard Carter kreeg eind juni 1932 te horen dat hij door Koning Albert I verheven werd tot Commandeur in de Orde van Leopold II. Zijn er getuigenissen van Koningin Elisabeth of van (toen nog) prins Leopold gekend over hun ervaringen of indrukken bij hun bezoek in februari 1923 aan de tombe van Toetanchamon? Was Dr. Jean Capart ook mee bij het bezoek in de Vallei der Koningen?
Isabelle Therasse:
Jean Capart was aanwezig bij de reis van Koningin Elisabeth in februari 1923 en ook in maart 1930, toen ze met haar echtgenoot, Koning Albert I, terugkwam. Tijdens die reizen kon Capart onze al door Egypte gepassioneerde koningin overtuigen van het belang van een instituut voor Egyptologische studiën en publicaties. Tegen het einde van 1923 was de Egyptische Stichting Koningin Elisabeth geboren. Tijdens de reis van 1930 toonde hij aan de koningin de site van Elkab, een honderdtal kilometers ten zuiden van Luxor. Zeven jaren later startte de allereerste archeologische missie in Elkab. Die vinden vandaag nog altijd plaats.
Als je meer wil weten over die reizen en de commentaren die door de protagonisten gegeven werden, kan ik je de publicaties van Jean-Michel Bruffaerts aanbevelen. Op basis van de archieven van Jean Capart en van het Koningshuis geeft hij een heleboel details over die ongelooflijke ervaringen.

Samenstelling van een rotskunstpaneel voor fotografie.
Afbeelding

Terwijl Howard Carter onderscheiden werd door België, werd hij niet met dergelijk respect behandeld in zijn vaderland. Enkel Yale University bijvoorbeeld verleende hem een eredoctoraat. Wat kan de reden hiervoor geweest zijn?
Isabelle Therasse:
Vergeet niet dat Carter een autodidact was. Hij heeft nooit archeologie of egyptologie gestudeerd. Hij is dus geen product van een Engelse universiteit, maar heeft eerst jaren als tekenaar op opgravingen van anderen in Egypte gewerkt vooraleer hij zelf begon op te graven. Hij maakte dus geen deel uit van het egyptologische “establishment”. En toch lukte het hem om de grootste archeologische ontdekking van de 20ste eeuw te doen! Dat is hem zeker door veel van zijn collega’s niet in dank afgenomen.
Howard Carter had bovendien ook niet de reputatie een gemakkelijk karakter te hebben . Het heeft zeker niet altijd voor vriendschappelijke relaties in zijn werk gezorgd.

Howard Carter heeft alvast ons respect voor zijn verdienste, evenals u voor uw werk.
Hartelijke dank voor dit vraaggesprek.


Hier op het forum nog over de replica’s:
- van Nacht in het Jubelparkmuseum
viewtopic.php?f=22&t=1929
- van Toetanchmon in het Jubelparkmuseum
viewtopic.php?f=38&t=2591
- van Toetanchamon op de Heizel
viewtopic.php?f=38&t=2534&start=15
Gebruikers-avatar
Philip Arrhidaeus
Site Admin
 
Berichten: 6386
Geregistreerd: Do Mrt 23, 2006 3:16 pm
Woonplaats: Vlaanderen

Re: Isabelle Therasse - interview over replica's en rotskuns

Berichtdoor yuti » Do Nov 10, 2011 9:34 am

Mooi interview met Mevrouw Isabelle Therasse. De prachtige foto's en haar enthousiaste kijk maken dit gesprek tot één boeiend geheel. Spijts de beperkte financiële middelen wordt er toch prachtig werk geleverd door het Belgisch team in Egypte. Met alle respect!
Gebruikers-avatar
yuti
 
Berichten: 1008
Geregistreerd: Do Jul 27, 2006 9:11 pm


Terug naar Egyptologen en archeologen

Wie is er online?

Gebruikers in dit forum: Geen geregistreerde gebruikers en 1 gast

cron