De zonnetempels van de vijde dynastie

Moderator: yuti

De zonnetempels van de vijde dynastie

Berichtdoor Djedi » Za Nov 27, 2010 9:18 pm

De volgende koningen van de vijfde dynastie lieten een zonnetempel bouwen:

- Oeserkaf: "Vesting van Re" (24 x vermeld in inscripties)
- Sahoere: "Offerveld van Re" (3 x vermeld)
- Neferirkare: "Lievelingsoord van Re" (29 x vermeld)
- Neferefre: "Offertafel van Re" (1 x vermeld) niet helemaal zeker dat deze tempel bij deze koning hoort
- Nioeserre: "Lustoord van Re" (12 x vermeld)
- Menkauhor: "Horizon van Re" (3 x vermeld)

Enkel van de tempels van Userkaf en Nioeserre heeft men overblijfselen gevonden, de rest werd nog niet ontdekt.
De zonnetempel van Neferirkare was waarschijnlijk de eerste die van een obelisk werd voorzien (naam tempel wordt voor het eerst met het determinatief van een obelisk geschreven).
De twee archeologisch gekende tempels kenden verscheidene bouwfasen; die van Userkaf 4, die van Nioeserre 6. Onder Neferirkare werden beide tempels waarschijnlijk ook van een obelisk voorzien (vanaf nu werden de namen van deze tempels ook met het determinatief van een obelisk geschreven).
Bron: HAASE, M. “In het Teken van Ra”, p. 202-210.


De layout van deze zonneheiligdommen is gebaseerd op de layout van de piramidecomplexen: omheining met daarin heuvel / piramide, causeway en valleitempel, zo vermelden de meeste algemene werken. Dit is juist in het geval van het zonneheiligdom van Nioeserre maar bij Oeserkaf stellen we toch iets anders vast.

Bij Oeserkaf wordt de causeway onderbroken door een “tussentempel” (een echte officiële benaming bestaat niet). De valleitempel werd nooit onderzocht omdat hij zich onder de watertafel bevindt.
Er is slechts één piramidecomplex dat dezelfde layout vertoont nl. dat van de Knikpiramide van Sneferoe in Dasjoer. Ook hier vinden we een causeway onderbroken door een “tussentempel” (in de litteratuur meestal foutief valleitempel genoemd). Recent werden verdere delen van de causeway tussen de “tussentempel” en de valleitempel opgegraven zie:
http://heritage-key.com/blogs/owenjarus ... nt-harbour
Het is nog maar de vraag of de term “valleitempel” wel correct is, het zou kunnen gaan om een kade zonder tempel.
Het is voorlopig dus onmogelijk om de “valleitempel” van het Oeserkaf zonneheiligdom met die van de Knikpiramide te vergelijken. Dit kunnen we wel met de zogenaamde “tussentempels”. De gelijkenissen tussen beide grondplannen zijn treffend; beide tempels werden vanuit de zuidwesthoek betreden, beide hadden een open hof met pijlerporticus aan de noordzijde en hierbij aansluitend een kapellenruimte met 6 nissen (Dasjoer) / 5 tot 7 nissen (Oeserkaf). Helaas is de “tussentempel” van Oeserkaf veel minder goed bewaard en is er in tegenstelling met Sneferoe’s tempel geen decoratie bewaard. Gezien de gelijkenissen in grondplan kan er men toch van uit gaan dat beide tempels een gelijkaardige functie hadden en waarschijnlijk vergelijkbare decoratie. De tempel van Sneferoe was gewijd aan de koningscultus en het Sed-feest.
Uit zegelafdrukken gevonden in de “tussentempel” van Oeserkaf blijkt ook dat beide tempels een speciale band hadden.
Bron: http://archiv.ub.uni-heidelberg.de/prop ... Voss-1.pdf
Er is weinig twijfel dat de zonneheiligdommen gewijd waren aan de triade Re-Hathor-Koning, waarbij Re uiteraard de belangrijkste was.

Op de vraag waarom de zonnetempels werden gebouwd kan geen uitsluitend antwoord worden gegeven. Er wordt geopperd dat de koningen deze lieten bouwen om het feit te compenseren dat ze geen afstammelingen zouden geweest zijn van de koningen van de vierde dynastie (er wordt verwezen naar het verhaal in de papyrus Westcar waarbij sommige egyptologen de figuur van Rudedjed de mythische moeder van de 3 eerste koningen van de vijfde dynastie gelijkstellen met Chentkaus I, de echte moeder van 1 of 2 koningen van de vijfde dynastie). Opmerkelijk is toch dat ze de titel “sa-ra” zoon van Ra niet meer gebruikten (deze werd door Djedefre ingevoerd). Deze titel werd echter opnieuw ingevoerd door Oenas die zelf geen zonnetempel bouwde. Maar rond deze tijd werd het Osiriaans geloof belangrijker dan dat van Ra en hiermee was de rol van de zonnetempels zo goed als uitgespeeld.

Waarom Oeserkaf nu net de layout van de Knikpiramide complex als voorbeeld nam is niet direct duidelijk. Voss geeft enkele algemene bedenkingen zoals legitimering, maar geen echt antwoord.

Misschien biedt een ander mysterie hierop antwoord. Het is nog steeds niet echt duidelijk waarom Sneferoe absoluut een “echte” piramide wilde bouwen. De overgang van trappenpiramide naar “echte” piramide wordt door sommigen toegeschreven aan een religieuze ommekeer of evolutie nl. het toenemende belang van de Re-cultus. Als dit inderdaad het geval zou zijn is de reden waarom Oeserkaf de layout van zijn zonneheiligdom op dat van het Knikpiramide complex baseerde meteen duidelijk. De Knikpiramide was immers de eerste poging tot het bouwen van een echte piramide. Aangezien Sneferoe waarschijnlijk in de Rode piramide werd begraven kreeg de Knikpiramide een andere functie; meestal wordt ze beschouwd als “cenotaaf” door egyptologen maar het zou volgens mij ook kunnen dat het complex reeds in de tijd van Sneferoe en / of Oeserkaf als een soort pseudo-zonnetempel werd beschouwd.

Een paper over de zonnetempels: http://www.anse-egypt.com/articles/Nuzz ... 6_2007.pdf
Djedi
 
Berichten: 171
Geregistreerd: Wo Apr 26, 2006 9:21 pm
Woonplaats: Het middelpunt van nergens

Re: De zonnetempels van de vijde dynastie

Berichtdoor ancheperoere » Vr Dec 24, 2010 6:32 pm

De zonnetempels zijn zeker boeiende staaltjes van architectuur uit de vijfde dynastie. Ik vraag me echter af wat er archeologisch echt terug gevonden is van die grote, stompe en massieve obelisken, waarvan we aannemen dat die in het centrum van een dergelijk complex stonden.Ik kan mij niet echt heugen daar ooit iets van gezien te hebben dat opgegraven is, behalve de basis natuurlijk.
ancheperoere
 
Berichten: 243
Geregistreerd: Do Jan 11, 2007 3:18 pm

Re: De zonnetempels van de vijde dynastie

Berichtdoor Djedi » Za Dec 25, 2010 3:36 pm

ancheperoere schreef:

Ik vraag me echter af wat er archeologisch echt terug gevonden is van die grote, stompe en massieve obelisken, waarvan we aannemen dat die in het centrum van een dergelijk complex stonden.


I.v.m. de Oeserkaf tempel vond de opgraver, H. Ricke, enkele brokstukken van een massieve granieten obelisk terug. Deze stamt misschien uit de tweede bouwfase, was zeker aanwezig in de derde bouwfase.

I.v.m. het Niuserre heiligdom werk slechts één blok teruggevonden met een hellingsgraad van 81°.
Het gaat om een kalsteenblok, de obelisk was niet massief maar opgebouwd uit kalksteenblokken.

In 1974 werden in de buurt van de mastaba van Ptahshepses en vlakbij de noordoostelijke hoek van de piramide van Niuserrre verscheidene fragmenten van een grote granieten obelsik, inclusief pyramidion gevonden. Vermoedelijk stond deze obelisk op een stenen platform waarvan reeds resten door Borchardt werden ontdekt. Volgens Kaiser begon Sahure de constructie van zijn zonnetempel op de heuvel waar zich nu de piramide van Niuserre bevindt. Niuserre zou de (onvoltooide?) zonnetempel ontmanteld hebben om plaats te maken voor de bouw van zijn piramide. Dit schijnt bevestigd te worden door enkele kalsteenblokken met de naam van de zonnetempel die in de muren van de dodentempel van Niuserre waren verwerkt. Vanaf de regering van Niuserre komen er ook geen zegelafrollingen i.v.m. de offercultus van de zonnetempel van Sahure meer voor (zelfde geldt ook voor de Neferefre zonnetempel), wat er op wijst dat de cultus ophield te bestaan.

bron: Voss, S. "Untersuchungen zu den Sonnenheiligtümern der 5. Dynastie, (Diss.) Hamburg, 2004, p. 28 and 106, 158-159.
bron: Verner, M. "Abusir Realm of Osiris", Cairo-New York, 2002, p. 82-83.
Djedi
 
Berichten: 171
Geregistreerd: Wo Apr 26, 2006 9:21 pm
Woonplaats: Het middelpunt van nergens

Re: De zonnetempels van de vijde dynastie

Berichtdoor ancheperoere » Do Jan 13, 2011 11:27 pm

dank voor deze info!
ancheperoere
 
Berichten: 243
Geregistreerd: Do Jan 11, 2007 3:18 pm

Inventaristabel dodentempel van Neferirkare

Berichtdoor yuti » Za Aug 03, 2013 11:51 am

De Zonnetempel, een paar kilometer verwijderd van de dodentempel, was het economisch centrum.
Deze tempel bracht de verschillende landbouwproducten aan vanuit verschillende centra voor de diensten die er recht op hadden (weergegeven in deze inventaris).
Onderstaande papyrus is onderdeel van een rol die deze maandelijkse leveringen bevatte.
De titel (horizontaal) geeft weer: "Offers vanuit van de zonnetempel van koning Neferirkare aan zijn dodentempel."
In deze hoofdstukken wordt elk product weergeven in drie kolommen. Respectievelijk de te leveren producten, de feitelijk geleverde producten en de overblijvende hoeveelheden. De bedragen worden weergegeven in 30 lijnen voor de 30 dagen van de maand, verdeeld in drie groepen (rode kleur).
Zo zien we bijvoorbeeld dat de derde dag van de maand het paleis een partij van 15 taarten, 2 broden en 1 kruik bier had moeten leveren. Deze levering werd echter pas de volgende dag uitgevoerd. Aan het eind van dezelfde pagina staan de namen van degenen die verantwoordelijk zijn voor de leveringen.

Afbeelding

Papyrus (Louvre - Parijs)


POSENER-KRIEGER P. et de CENIVAL J.L, Hiératic Papyri in the British Museum. Fifth senies. The Abou Sir Papyri, London, 1968, pL XXII-XXII A. - POSENER-KRIEGER P., Les archives du temple funéraire de Neferirkarê-Kakaï (les papyrus dAbousir), traduction et commentaire 1 (BdE LXV) p. 136-137, fig. 4.
Gebruikers-avatar
yuti
 
Berichten: 962
Geregistreerd: Do Jul 27, 2006 9:11 pm


Terug naar Oude Rijk

Wie is er online?

Gebruikers in dit forum: Geen geregistreerde gebruikers en 1 gast