Kamose

Moderator: yuti

Kamose

Berichtdoor Philip Arrhidaeus » Wo Mei 06, 2015 8:15 pm

Koning Kamose verhaalt ons dat hij vanuit Thebe naar het noorden trok waar hij de versterkte citadel van Avaris belegerde en de Hyksos hoofdstad en haar omgeving plunderde.

Kamose spreekt zijn raad toe: “… Ik zal met hen de strijd aanbinden, ik zal hun lichaam opensnijden, mijn doel is Egypte te bevrijden en de Aziaten te verdelgen.”

(ook hieronder telkens een vrijblijvende Nederlandse versie van mij, samengesteld uit twee Franse vertalingen (Barbotin en Dessoudeix) en twee Engelse vertalingen (Simpson en Redford)

De strijd van Kamose in zijn derde regeringsjaar tegen de Hyksos staat (in stukken) te lezen op de Carnarvon tablet (nr.1) die gevonden werd in 1908 bij Deir el-Bahari, en twee fragmentarische stèles, aangevuld met gedeeltes van nog twee stèles, allemaal uit Karnak.

De Hyksos: viewtopic.php?f=9&t=1301

Carnarvon tablet: The Earl of Carnarvon, Carter H., Five Years’ Explorations at Thebes, 1912, p.34-37 (foto op 175/288 in pdf)
https://archive.org/details/fiveyearsexplora00carnuoft
Eerste en tweede stèle: http://www.reshafim.org.il/ad/egypt/kam ... iption.htm
Derde (en vierde) stèle : van Siclen III Charles C., The Third Stela of Kamose, in: Marée M. (ed.), The Second Intermediate Period (Thirteenth-Seventeenth Dynasties), Current Research, Future Prospects, Peeters Leuven, OLA 192, 2010, p.355-358

Charles C. Van Siclen III geeft drie volgende scenario’s over de stèles:
- K1 is het begin van een tekst en K2 daarvan het einde, maar waren geen paar en stonden niet samen opgesteld. K3 is een afzonderlijke tekst.
- K3 is het begin van een tekst en K2 Is het einde daarvan. Mogelijk was dit een paar en stonden ze samen opgesteld. K1 is een afzonderlijke tekst.
- K1, K2 en K3 zijn allemaal afzonderlijke teksten.
Het vierde stèlefragment behoort niet bij de drie andere.
De auteur geeft een voorkeur voor de tweede mogelijkheid.

Seqenenre Taa vond hoogstwaarschijnlijk de dood in de strijd tegen de Hyksos. Zijn opvolger Kamose belegerde Avaris (hoofdstad van de Hyksos in de Delta van Egypte) en diens opvolger Ahmose, nu gekend als de eerste koning van de Achttiende Dynastie, versloeg de Hyksos definitief.
De dood van Seqenenre Taa: viewtopic.php?f=9&t=126
Avaris / Tell el Daba: http://www.auaris.at/html/history_en.html

Kamose sprak zijn raad toe: “Hoe dien ik mijn macht te beschouwen, met een prins in Avaris en een andere in Koesj, ik die op de troon zit met een Aziaat en een Nubier?”
De ambtenaren antwoordden: “Elephantine is veiliggesteld en het centrum behoort ons toe tot Cusae. […] Hij bezit het land van de Aziaten, maar wij bezitten Egypte. Wanneer er iemand komt die tegen ons handelt, zullen wij tegen hem handelen.”
De koning sprak: “ Ik kan niet aanvaarden het land te moeten delen.”
Kamose trok naar het noorden, richting Avaris waar de Hyksos koning Apepi heerste. Hij overschreed de grens van de invloedsfeer van de Hyksos in Cusae (Kys, iets ten noorden van Assioet).

Terwijl de koninklijke raadgevers van Kamose blijkbaar niet stonden te springen om de strijd aan te binden, hoe stonden de provinciale machthebbers tegenover de strijd van Kamose tegen de Hyksos?
Sabine Kubisch, “Biographies of the Thirteenth to Seventeenth Dynasties” in: Marée M. (ed.), The Second Intermediate Period (Thirteenth-Seventeenth Dynasties), Current Research, Future Prospects, Peeters Leuven, OLA 192, 2010, p.325 (vrije vertaling):
http://www.academia.edu/4917289/Biograp ... _Dynasties
“De Tweede Tussenperiode kende een sociale, politieke en economische crisis, misschien gerelateerd met de invasie van de Hyksos. Mensen verwijzen naar deze crisis in hun inscripties. Hun onafhankelijke en zelfbewuste manier van uitdrukken lijkt te wijzen op de zwakte van de centrale autoriteit. In zowel de Eerste als de Tweede Tussenperiode waren er machtige lokale nomarchen en beschermheren. In tegenstelling tot de Eerste Tussenperiode, wedijverden deze echter tijdens de Tweede Tussenperiode niet met elkaar of met de koning. Bij het begin van het Middenrijk was er een dreiging van een burgeroorlog geweest, maar dit was niet het geval aan het einde van de Zeventiende Dynastie. Het systeem van een patronaat verzekerde de bevoorrading van het volk zonder de steun van een sterke centrale administratie. Kamose kon rekenen op een loyale en sterke entourage wanneer hij begon met het heroveren van het door de Hyksos gecontroleerde gedeelte van Egypte. De trouw van de provinciale ambtenaren was een belangrijke basis om Egypte volledig terug te veroveren, en zodoende Kamose en Ahmose in staat te stellen om deze locale machthebbers te verenigen in een enkele strijdkracht.”

Op zijn weg naar het noorden, in Nefrousi, een stad die in de omgeving van El Asjmoenein lag, stuurde Kamose een troep Medjay, een onderdeel van zijn leger dat dienst deed als verkennende eenheid, om te beletten dat de met de Hyksos geallieerde machthebber van de stad op de vlucht sloeg. De volgende dag viel Kamose aan.
“… ik vernietigde zijn muren en doodde zijn mensen, zodat zijn echtgenote naar de rivier afdaalde. Zoals leeuwen met hun prooi gedroegen mijn soldaten zich met bedienden, vee, vetten en honing, bezig hun eigendommen met blij hart te verdelen.”

Hier is er een lacune tussen het eerste en het tweede tablet. Hoogstwaarschijnlijk werd Memphis ingenomen.

Samen zijn leger en vloot bereikte Kamose Avaris.
“Ik zag zijn vrouwen boven in zijn paleis naar de rivier kijken. […] Het waren als knaagdieren die uit hun holen op de muren keken.”

Kamose plunderde de omgeving.
“Kijk ! Ik drink de wijn van jouw wijngaarden die de gevangen Aziaten voor me gemaakt hebben. Ik heb jouw verblijf vernietigd, ik heb jouw bomen geveld, ik heb jouw vrouwen in mijn scheepsruimen opgesloten en ik heb de strijdwagens en paarden genomen. Ik heb geen plank geheel gelaten van de driehonderd cederhouten boten die gevuld waren met goud, lapis-lazuli, zilver, turkoois, ontelbare bronzen bijlen, zonder de moringa-olie te tellen, wierook, vetten, honing, itoeren-hout, sesenedjem-hout, sepeny-hout, al hun kostbaar hout, alle goeie producten van Retenoe [zuidelijk deel van de Levant]. Ik nam het allemaal mee en heb niets achtergelaten, Avaris werd overgelaten aan haar armzaligheid.”

Waarom maakte Kamose het karwei niet af, en werden de Hyksos pas onder zijn troonsopvolger Ahmose helemaal verslagen, samen met hun vorst Chamoedi, opvolger van Apepi?
Misschien was Avaris als stad in te nemen (oppervlakte van 2,5 km2), maar ging dat niet zo makkelijk met de goed versterkte citadel van 50.000 m2 (Barbotin, Âhmosis, p.29).
Een andere oorzaak kan goed te vinden zijn bij het door Kamose onderschept bericht van de Hyksosvorst Apepi aan de heerser van Koesj.
Kamose: “Ik nam zijn boodschapper gevangen voor de oase, terwijl hij naar het zuiden ging naar Koesj, met een brief in de hand, en ik vond de volgende boodschap van de hand van de heerser van Avaris: “Aaoeserre, Zoon van Re Apepi, groet de zoon van de heerser van Koesj. Waarom heb jij de troon bestegen zonder mij op de hoogte te brengen? Heb je gezien hoe Egypte tegen me gehandeld heeft? De heerser die zich daar bevindt, Kamose begiftigd met leven, jaagt me van mijn land terwijl ik hem niet aangevallen heb op de manier zoals hij tegen jou heeft gehandeld. Hij wil de Twee Landen verdelen om ze te vernietigen, mijn land en het jouwe. Kom naar het noorden, aarzel niet. Kijk, hij is hier bij mij. Er is niemand die jou tegenhoudt in Egypte. Kijk, ik zal hem geen vrije uitweg geven tot jij gearriveerd bent. Zo zullen wij de steden van Egypte onder ons verdelen.”

Apepi zinspeelt hier met “terwijl ik hem niet aangevallen heb op de manier hij tegen jou gehandeld heeft” mogelijk op onder meer een herovering van Kamose van het fort Boehen (op de westoever tegenover Wadi Halfa, ong. 70 km ten zuiden van Aboe Simbel), getuige ook een (later als deurdrempel gebruikte) stèle die in Boehen gevonden werd, uit het derde regeringsjaar van Kamose. Hoogstwaarschijnlijk gebeurde dit voor Kamose naar het noorden trok.

Kamose besefte dat de mogelijkheid bestond dat hij wegens zijn afwezigheid in Thebe, het zuiden zou verliezen door een aanval van de heerser van Koesj en dat hij daarom niet lang in de omgeving van Avaris kon blijven.
Kamose: “Hij vreesde me toen ik naar het noorden ging, nog voor we de strijd aanbonden. Vooraleer ik bij hem kwam zag hij mijn vlam en schreef naar Koesj om daar bescherming te halen. Maar ik heb die op zijn weg onderschept.”

Onderweg naar het zuiden, stuurt Kamose een troepenmacht naar de Bahariya Oase om daar orde op zaken te stellen, terwijl hij met de rest van zijn leger ervoor zorgt dat hij niet in de rug aangevallen wordt.
De controle van de oasen en van alle verbindingswegen tussen de Hyksos en Koesj was wellicht prioritair voor Kamose, ook omwille van het zoveel mogelijk vermijden van een uitwisseling van goederen tussen zijn twee vijanden. (Bijvoorbeeld goud vanuit het zuiden.)

Daarna vervolgt hij zijn weg naar het zuiden en arriveert in Thebe.
“Onverschrokken en met het hart vol vreugde dat ik naar het zuiden ging, iedere vijand onderweg vernietigend. Wat een prachtige reis naar het zuiden voor de heerser, leven, voorspoed, gezondheid, met zijn leger voor zich. Er was geen verlies van manschappen, niemand diende zich zorgen te maken over zijn kameraden, geen harten dienden te treuren. Ik arriveerde in Thebe tijdens het overstromingsseizoen, alle gezichten waren blijmoedig, het land was in welvaart, de haven was schitterend, Thebe was in feest. Vrouwen en mannen kwamen om me te zien. Iedere vrouw omhelsde haar gezel, geen gezicht was in tranen.”

- Barbotin Christophe, Âhmosis et le début de la XVIIIe dynastie, Pygmalion, 2008
- Bourriau Janine, The Second Intermediate Period, in : Shaw I (ed.), The Oxford History of Ancient Egypt, 2000
- Dessoudeix Michel, Lettres Egyptiennes I, La naissance du Nouvel Empire, De Kamose à Thoutmosis II, 2010, p.12-60
- Kemp Barry, Old Kingdom, Middle Kingdom and Second Intermediate Period, in: Trigger, Kemp, O’Connor, Lloyd, Ancient Egypt, A Social History, 1983
- Marée Marcel (ed.), The Second Intermediate Period (Thirteenth-Seventeenth Dynasties), Current Research, Future Prospects, Peeters Leuven, OLA 192, 2010
http://www.peeters-leuven.be/boekoverz.asp?nr=8651
- Simpson Wiliam Kelly (ed.), The Literature of Ancient Egypt, 2003, The Kamose Texts, p.345-350
https://archive.org/details/TheLiteratu ... ySamySalah
Gebruikers-avatar
Philip Arrhidaeus
Site Admin
 
Berichten: 6386
Geregistreerd: Do Mrt 23, 2006 3:16 pm
Woonplaats: Vlaanderen

Re: Kamose

Berichtdoor Sa-Tjaoe » Wo Jul 01, 2015 2:00 pm

Philip Arrhidaeus schreef:Waarom maakte Kamose het karwei niet af, en werden de Hyksos pas onder zijn troonsopvolger Ahmose helemaal verslagen, samen met hun vorst Chamoedi, opvolger van Apepi?

Allereerst: heel erg fijne samenvatting, Philippe. Kamose's stelae zijn hoogst interessante (en levendig geschreven) teksten die soms moeilijk te plaatsen zijn.
Ik denk dat het antwoord op je voornoemde vraag wel nog redelijk eenvoudig te vinden is. Oorlogen verliepen sowieso in campagnes, gebonden aan de seizoenen: korte, heftige periodes van strijd dus.
Het "doorduwen" tot een eindoverwinning was niet zo eenvoudig als in latere tijden - en dat is een héél ruim tijdsbestek want zelfs onder de Romeinen èn later was strijd nog grotendeels seizoensgebonden.
En Kamose's regeerperiode duurde gewoon niet erg lang: 4 jaren zijn gekend met zekerheid. En voor slechts 4 echte oorlogsseizoenen te hebben gekend, heeft Kamose sowieso véél kunnen verwezenlijken.

Maar J.C. Darnell heeft hier nog een fijne quote over (die wat meer strategisch van aard is) :
"Thebes tarried a while in her push against the Hyksos, but when Ahmose finally felt that the time had come, he attacked Avaris directly. The reason for the Theban delay following Kamose's harrowing of Avaris and destruction of the Hyksos fleet was probably to allow the Hyksos economy to corrode. Kamose appears to have damaged Hyksos merchant shipping during his limited naval assault on Avaris. Like the Spartans at the Battle of Aegospotami (405 BCE), the Egyptians achieved more in relatively indirect action against the Hyksos economic base than they might have accomplished through a more direct military encounter with the main body of the Hyksos forces whose outcome might have been less certain. Ahmose appears to have also understood that no enemy should be forced to fight to the death, for the desperate may well achieve what those who may safely flee would never dare." De rest van die quote kan je hier lezen: (leuk geschreven boek).
Gebruikers-avatar
Sa-Tjaoe
 
Berichten: 294
Geregistreerd: Za Dec 02, 2006 4:53 pm
Woonplaats: Brugge


Terug naar Tweede Tussenperiode

Wie is er online?

Gebruikers in dit forum: Geen geregistreerde gebruikers en 1 gast