ankh

Moderator: yuti

ankh

Berichtdoor anubis » Di Jan 27, 2009 5:17 pm

ik heb gelezen dat een anch een sandaal was
hoe heeft leven daarmee te maken?
anubis
 
Berichten: 22
Geregistreerd: Zo Jan 25, 2009 8:36 pm

Berichtdoor Anneke » Wo Jan 28, 2009 12:43 am

Er zijn verschillende theorien over de herkomst van het ankh teken.
Het idee dat het een sandaal bovenkant is komt van Sir Alan Gardiner (eminent Egyptoloog en talenkundige van de 20e eeuw) en is gebaseerd op het feit dat het woord voor sandaal "ankh" is.

Inman (laat 1800) dacht dat het een combinatie van symbolen voor het mannelijke en vrouwelijke was.

Budge dacht dat het verwant zou kunnen zijn aan de Isis knoop (Tyet) en dus een soort gordel zou kunnen zijn.

Anderen menen er een gestyleerd figuur van een mens in te zien of de zon boven de Nijl rivier (met de horizon ook aangegeven).

Feit is dat niemand echt weet waar het teken vandaan komt.
Het ankh teken komt al voor in de inscripties van de 1e dynastie en misschien ook wel daarvoor.
Gebruikers-avatar
Anneke
 
Berichten: 825
Geregistreerd: Za Mrt 25, 2006 3:25 pm
Woonplaats: St. Louis, V.S.

Berichtdoor Philip Arrhidaeus » Wo Jan 28, 2009 6:19 pm

Anneke schreef:
Het idee dat het een sandaal bovenkant is komt van Sir Alan Gardiner (eminent Egyptoloog en talenkundige van de 20e eeuw) en is gebaseerd op het feit dat het woord voor sandaal "ankh" is.
Ook dit is me nooit zo duidelijk geweest.
Gardiner zegt wel: 'tie or strap, especially sandal-strap', maar komt dit idee niet voort uit de objectfriezen van de lijkkisten uit het Middenrijk die aan het voeteinde een anch teken laten zien en vandaar ... ? Er ligt me nu zoiets bij.
Was het meest voorkomende woord voor sandalen niet tjebet?

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

Anneke schreef:
Inman (laat 1800) dacht dat het een combinatie van symbolen voor het mannelijke en vrouwelijke was.
Budge dacht dat het verwant zou kunnen zijn aan de Isis knoop (Tyet) en dus een soort gordel zou kunnen zijn.
Anderen menen er een gestyleerd figuur van een mens in te zien of de zon boven de Nijl rivier (met de horizon ook aangegeven).
Feit is dat niemand echt weet waar het teken vandaan komt.

Nee dat klopt, men laat het een beetje in het midden.
Maar ik heb er - of wat dacht je :) - een theorietje over, al of niet eigen, want ik kan me moeilijk inbeelden dat er nooit iemand dezelfde redenering gemaakt heeft.

Wanneer je kijkt naar sommige echt gedetailleerde voorstellingen van anch-tekens, dan zie je dat de lopende lijnen uit twee gedeeltes bestaan.
(Ik heb heel lang moeten zoeken achter afbeeldingen, want dit is echt mijn fiets niet.)
Hier zie je dat het verticaal gedeelte onderaan uit twee delen bestaat:
http://www.touregypt.net/featurestories/comb.jpg
Hier zie je dat de horizontale armen uit twee delen bestaan:
http://blog.liverpoolmuseums.org.uk/gra ... _final.jpg
Hier zie je dat alle lijnen eigenlijk uit twee delen bestaan,
http://flickr.com/photos/pjen/859773403/
en dat er een knoop in het midden zit die horizontale en verticale delen bij elkaar houdt:
http://www.griffith.ox.ac.uk/gri/carter ... 0047a.html


Het zou dus niet onlogisch zijn om Budge gelijk te geven wanneer hij zegt dat het hier om een knoop gaat. (Ik wist niet dat die redenering van hem kwam.)

Maar ... een knoop om wat?
Waar gaat de lus omheen?

Winfred Blackman constateerde het volgende in het landelijke Opper-Egypte van rond de jaren 1925. In haar boek ‘The Fellahin of Upper Egypt’ schrijft ze p. 64: ‘Anderen [moeders van pasgeborenen] – en dit is een zeer algemeen gebruik – nemen een stukje van de navelstreng en naaien het in een stukje katoen; wat dan met een koordje aan de nek van het kind gehangen wordt.”
Op p. 79 staat een foto van een wat ik vermoed navelstreng die omwikkeld is met katoen, de twee uiteinden samengebonden zodat een cirkel gevormd wordt en zodat dit eigenlijk zelf rond de nek van het kind kan gehangen worden.
Afbeelding

Rekening houdende met de betekenis van het woord anch, ‘leven’, en dit bovenvermeld gebruik dat misschien een faraonische herkomst heeft, zou het mij helemaal niet verbazen dat het anch teken eigenlijk de navelstreng voorstelt die oorspronkelijk rond de nek of het middel van het kind gehangen werd vlak na de geboorte om het te beschermen en verder ‘leven te geven’.

De dubbele lijn is misschien een zwak punt in mijn redenering, maar dit zou dan kunnen de streng zelf en het katoenen omhulsel zijn, waarvan hierboven sprake, in de veronderstelling dat dit ook al gebeurde in het oude Egypte. De dubbele lijn werd ten andere ook niet altijd, en eerder zelden afgebeeld. Het denk ik oudste voorbeeld op de kam van Djet
Cairo JE 47176
http://www.globalegyptianmuseum.org/rec ... x?id=15686
https://www.flickr.com/photos/manna4u/26666229796
https://www.flickr.com/photos/130870_040871/38392451471
geeft dan misschien het best de eerste nabootsing van de realiteit terug:
de navelstreng met twee verticale uiteinden, met horizontaal een koordje? om de lus bovenaan toe te binden.

But then again (and as usual): your guess is as good as mine.
;-)

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

Over de anch later schreef ik al eens iets in verband met de mogelijke opname van dit teken als christelijk kruis:
viewtopic.php?t=924&mforum=prkmthetegyptef

Dit is ook geen slecht voorbeeld:
http://www.hp.uab.edu/image_archive/um/stele01.jpg

Eigenlijk blijft de gedachte hetzelfde: leven of herleving (opstanding).
Gebruikers-avatar
Philip Arrhidaeus
Site Admin
 
Berichten: 6386
Geregistreerd: Do Mrt 23, 2006 3:16 pm
Woonplaats: Vlaanderen

Berichtdoor william » Do Jan 29, 2009 4:03 pm

Philip, voor de dubbele lijn in het anch-teken, in de veronderstelling dat uw redenering omtrent de navelstreng juist is, is er wel een verklaring te formuleren. In de navelstreng zijn altijd heel duidelijk de bloedvaten te zien, één van de placenta naar de baby en één van de baby naar de placenta, dus minstens twee, af en toe zelfs drie dacht ik. Dus de dubbele streng die levensnoodzakelijk is voor het leven kan heel goed in verband gebracht worden met het anch-teken.

william :)
william
 
Berichten: 268
Geregistreerd: Wo Okt 17, 2007 4:32 pm
Woonplaats: Lochristi

Berichtdoor anubis » Do Jan 29, 2009 5:19 pm

bedankt anneke philip en william voor de uitleg
ik dacht al dat sandalen er weinig mee te maken hebben

maar dat het een navelstreng zou zijn heb ik ook nog nooit van gehoord of gelezen
en op het net vind ik er niets van

is dat een nieuwe theorie?
anubis
 
Berichten: 22
Geregistreerd: Zo Jan 25, 2009 8:36 pm

Berichtdoor Philip Arrhidaeus » Do Jan 29, 2009 8:05 pm

William schreef:
In de navelstreng zijn altijd heel duidelijk de bloedvaten te zien, één van de placenta naar de baby en één van de baby naar de placenta, dus minstens twee, af en toe zelfs drie dacht ik. Dus de dubbele streng die levensnoodzakelijk is voor het leven kan heel goed in verband gebracht worden met het anch-teken.

Inderdaad, je hebt gelijk William:
https://socratic.org/questions/what-typ ... sels-carry

Dat is een uitstekende verklaring voor de mogelijkheid dat de ankh oorspronkelijk de navelstreng voorstelde.
Hoe meer ik erover nadenk, hoe logischer het me lijkt.

Nog een voorbeeld uit het graf van Amenhotep II, nu in Luxor Museum... duidelijk een streep op de lijnen - mogelijk ter aanduiding van twee delen:
Afbeelding

En dit geeft ook een extra betekenis aan al die afbeeldingen van de goden met een anch teken, als gevers van leven, maar ook als oorsprong, en de verbinding (eigenlijk bijna letterlijk dan) tussen goden en het leven op de wereld, en goden en mensen, of althans de farao.
Maar ik vrees dat ik te enhousiast aan het worden ben. :wink:

Anubis schreef:
maar dat het een navelstreng zou zijn heb ik ook nog nooit van gehoord of gelezen
en op het net vind ik er niets van

is dat een nieuwe theorie?

Indien het nergens te vinden is, dan is dit inderdaad een nieuwe theorie. Maar het zou mij sterk verwonderen Anubis dat ik met iets volledig nieuws zou afkomen dat dan nog plausibel zou blijken ook.

Eender hoe: voorlopig lijkt me dit een meer dan behoorlijk uitleg, al zeg ik het zelf. :wink:
Gebruikers-avatar
Philip Arrhidaeus
Site Admin
 
Berichten: 6386
Geregistreerd: Do Mrt 23, 2006 3:16 pm
Woonplaats: Vlaanderen

Berichtdoor Anneke » Vr Jan 30, 2009 6:56 pm

Ik hoop dat je het goed vind Philip dat ik je idee heb opgenomen in de wiki:
http://en.wikiversity.org/wiki/Developm ... iting#Ankh
Met vermelding en verwijzing natuurlijk!

Ik vind het feit dat het idee gebaseerd is op anthropologische observaties het wel sterk maakt. moet eerlijk zeggen dat ik het een van de beste theorien vind die ik tot nu toe gehoord heb.
Gebruikers-avatar
Anneke
 
Berichten: 825
Geregistreerd: Za Mrt 25, 2006 3:25 pm
Woonplaats: St. Louis, V.S.

Berichtdoor Philip Arrhidaeus » Za Jan 31, 2009 5:36 pm

Anneke schreef:
Ik vind het feit dat het idee gebaseerd is op anthropologische observaties het wel sterk maakt. moet eerlijk zeggen dat ik het een van de beste theorien vind die ik tot nu toe gehoord heb.
Allez Anneke :oops: ... bedankt voor het compliment.

De tekst van Winifred (sorry, ik was een i vergeten) Blackman luidt in het Engels als volgt (hierboven stond een vertaling van mezelf):
"Others again [mothers] – and this is a very common practice – will take a short length of the cord and sew it up in a strip of cotton material, which is then hung by a string from the child’s neck."

Je mag gerust mijn volledige echte naam plaatsen, (op naar onsterfelijkheid 8) ), dan weten ze meteen wie een rechtszaak aan te doen wanneer het een 'gepikt' idee blijkt te zijn. :lol:

Toch lijkt het mij van langs om meer te kloppen:
- ankh als leven, maar ook als lucht of zuurstof
http://www.touregypt.net/featurestories/ankh5.jpg
- ankh als leven, maar ook afgebeeld als water of vloeistof
http://flickr.com/photos/traces/2829030 ... otostream/
- de soms afgebeelde knoop nodig voor het maken van een ‘halsband’, maar ook verwijzend naar het afbinden van de navelstreng (waarvan dacht ik beter is dat enkele minuten gewacht wordt met het afbinden, dus ook toen duidelijk ‘leven-gevend’)
- de soms afgebeelde twee lijnen, waar William :welldone: een zeer goeie vergelijking in zag met de realiteit!

Wanneer je de observaties van Winifred Blackman uit de twintiger jaren van de vorige eeuw leest merk je dat veel gebruiken - op het platteland in Egypte, waarvan zij getuigt – teruggaan op faraonische tijd.

En ik kan me goed inbeelden dat wanneer er nogal wat aandacht besteed werd aan de placenta
viewtopic.php?t=684&mforum=prkmthetegyptef
er ook aan de navelstreng een bepaalde betekenis gegeven werd.

Ik kan geen oud Egyptisch woord vinden voor navelstreng, enkel XpA voor navel.

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

Interessante informatie Anneke op
http://en.wikiversity.org/wiki/Developm ... iting#Ankh
Ik sta er telkens van te kijken :shock: met wat jij allemaal bezig bent. :welldone:

Terwijl ik dan toch bezig ben :oops: : wat is de oorsprong van de cartouche, of vroeger de shen-ring?
Zou dit mogelijk ook hierin te vinden zijn of iets mee te maken hebben?
Gebruikers-avatar
Philip Arrhidaeus
Site Admin
 
Berichten: 6386
Geregistreerd: Do Mrt 23, 2006 3:16 pm
Woonplaats: Vlaanderen

Berichtdoor Philip Arrhidaeus » Za Mei 16, 2009 8:38 pm

Over de anch later schreef ik al eens iets in verband met de mogelijke opname van dit teken als christelijk kruis:
viewtopic.php?t=924&mforum=prkmthetegyptef

Een mooi voorbeeld van een anch naast een Coptisch kruis is te zien op een reliëf in het Coptisch Museum van Caïro:
Afbeelding

Anch leven ... kruis heropstanding.
Gebruikers-avatar
Philip Arrhidaeus
Site Admin
 
Berichten: 6386
Geregistreerd: Do Mrt 23, 2006 3:16 pm
Woonplaats: Vlaanderen

Re: ankh

Berichtdoor Philip Arrhidaeus » Do Okt 11, 2012 9:38 pm

Nog een prachtig voorbeeld van samengaan van anch en kruis:

Louvre AF5556
http://cartelfr.louvre.fr/cartelfr/visi ... tice=28041

Victoria and Albert, London
http://collections.vam.ac.uk/item/O1191 ... t-unknown/
Gebruikers-avatar
Philip Arrhidaeus
Site Admin
 
Berichten: 6386
Geregistreerd: Do Mrt 23, 2006 3:16 pm
Woonplaats: Vlaanderen

Re: ankh

Berichtdoor Philip Arrhidaeus » Di Jan 20, 2015 6:40 pm

In de Exodus Chapel, Bagawat, een tombe in de vroeg-Christelijke begraafplaats in de Kharga Oase, is enkele keren dit te zien: een anch tussen twee kruisen.

Afbeelding
Gebruikers-avatar
Philip Arrhidaeus
Site Admin
 
Berichten: 6386
Geregistreerd: Do Mrt 23, 2006 3:16 pm
Woonplaats: Vlaanderen

Re: ankh

Berichtdoor Philip Arrhidaeus » Za Mei 16, 2015 4:51 pm

In de Chapel of Peace in Bagawat, Kharga Oase, is deze opmerkelijke figuur te zien die een personificatie van de Vrede zou voorstellen (ik ben geen expert terzake). Gaat het om de Griekse godin Eirene (hier dan met ontbloot bovenlijf), gezien de speer die ze in haar hand houdt?
http://www.maicar.com/GML/000PhotoArchi ... s/8628.jpg
Opmerkelijk is wel het anch teken in haar andere hand !

Nog over anch tekens in Christelijke tijd (of crux ansata) is interessant:
Bowen Gillian E, The crux ansata in early Christian iconography: Evidence from Dakhleh and Kharga oases, in: Tallet G., Zivie-Coche C., Le myrte et la rose, Mélanges offerts à Françoise Dunand par ses élèves, collègues et amis, Montpellier 2014
http://profiles.arts.monash.edu.au/down ... n-2014.pdf

Het werk over Bagawat zou zijn: Fakhry Ahmed, The Necropolis of el-Bagawat in Kharga Oasis, Cairo 1951
Twintig kapellen bevatten cruces ansatae, als deel van de decoratie of als graffiti. Weinig of geen andere overblijfselen van faraonische iconografie zijn te zien.
De Kapel van de Vrede wordt gedateerd in de 4de of 5de eeuw na Chr.

Afbeelding
Gebruikers-avatar
Philip Arrhidaeus
Site Admin
 
Berichten: 6386
Geregistreerd: Do Mrt 23, 2006 3:16 pm
Woonplaats: Vlaanderen

Re: ankh

Berichtdoor Philip Arrhidaeus » Ma Mei 21, 2018 2:50 pm

In Luxor Museum:
- een Koptische grafstèle, kruis met verticale lijn onderaan
- een stèle of muurdecoratie met een verticaal afgebeelde vis... die iets mee heeft van een anch... van ver weliswaar en ik hoop dat ik het niet te ver zoek... maar toch.

Afbeelding

Afbeelding
Gebruikers-avatar
Philip Arrhidaeus
Site Admin
 
Berichten: 6386
Geregistreerd: Do Mrt 23, 2006 3:16 pm
Woonplaats: Vlaanderen


Terug naar Hiërogliefen en papyrus

Wie is er online?

Gebruikers in dit forum: Geen geregistreerde gebruikers en 1 gast

cron